|❀❀|روزه و سلامتی جسمی و معنوی |❀❀| – 298 روز پیش

[ملیکه]

روزه و تقويت حافظه:

بدون شك حافظه نقش بسيار مهمى در پيشرفت و ترقى انسان ايفا مى‏كند. افرادى كه از حافظه قوى برخوردارند، موفقترند.


روان شناسان عصر حاضر براى تقويت حافظه روش‏ها و تمرينات مختلفى را ارائه داده‏اند. اما كسانى كه روزه مى‏گيرند علاوه بر اينكه از بركات معنوى، برخوردار مى‏شوند، حافظه آنان نيز تقويت مى‏گردد؛ زيرا يكى از فوايد «روزه»، تقويت حافظه است.



عن امير المؤمنين(ع) قال: ثلاث يذهب البلغم و يزدن فى الحفظ: السواك و الصوم و قراءة القرآن.[1]



حضرت اميرالمؤمنين على(ع) مى‏فرمايند: سه چيز بلغم را از بين مى‏برد و حافظه را زياد مى‏كند: مسواك كردن، روزه گرفتن و قرائت قرآن.

[ملیکه]

نقش روزه در مبارزه با چاقى:

يكى از معضلات كه بشر عصر حاضر با آن دست به گريبانگير است معضل چاقى است، كه احتمال ابتلا به بيماريهاى مزمن مانند بيمارهاى قلبى و عروقى، چربى خون، فشار خون بالا، ديابت و... را افزايش مى‏دهد.


عوامل متعددى در بروز چاقى دخالت دارند كه در اين ميان كم تحركى و زياده روى در تغذيه، و به اصطلاح «پرخورى» از جمله عوامل اصلى پيدايش اين معضل به شمار مى‏روند.



براى رفع اين معضل انسان‏هاى عصر حاضر راهكارهاى متعددى را تجربه كرده‏اند از عمل جراحى گرفته تا رژيم‏هاى لاغرى، قرص‏هاى لاغرى، شكم بند و...



«در اسلام دو روش خاص براى رفع معضل چاقى وجود دارد كه به اصطلاح پزشكى يكى پيشگيرى و ديگرى درمانى است»:



1 - راهكار كه اسلام براى پيشگرى از پيدايش معضل چاقى و عوارض ناگوار آن ارائه نموده است يك برنامه دائمى و هميشگى است كه مى‏بايست در هر وعده غذايى اعمال گردد و آن عبارت از اينست كه:


«پيش از اينكه سير شويد دست از غذا بكشيد.»



اگر به مجامع روايى مراجعه نمائيم به روايات فروانى برمى خوريم كه بر اين اصل تأكيد مى‏كنند كه به عنوان نمونه به ذكر چند روايت بسنده مى‏شود:


پيامبر اعظم(ص) در اين زمينه مى‏فرمايد:


«المعدة بيت كل داء و الحمية رأس كل دواء»
معده مركز و خانه هر دردى است و اجتناب از (غذاهاى نامناسب و پرخورى) اساس و رأس هر داروى شفا بخش است.



حضرت على(ع) مى‏فرمايد:


«لا ترفعن يدك من الطعام الا و ان تشتهيه»
پيش از اينكه سير شويد دست از غذا بكشيد.



آن حضرت در جاى ديگر مى‏فرمايد:



«قلة الاكل تمنع كثيرا من أعلال الجسم»
كم خورى، مانع بسيارى از بيمارى‏هاى جسم مى‏شود.



از نظر علمى نيز دانشمندان پس از طى مراحل مختلف تحقيقات علمى و تجربى به اين نتيجه رسيده‏اند كه مطمئن‏ترين راه براى پيشگرى از معضل چاقى، ميانه روى و رعايت اعتدال در تغذيه است.



به قول سعدی:




اندازه نگه دار كه اندازه نكوست


هم لايق دشمن است هم لايق دوست




2 - روش ديگر اسلام براى مقابله با چاقى، يك «مبارزه ساليانه» تحت عنوان برنامه «روزه دارى» است.


به اين ترتيب اگر در طول سال بنا به هر عللى، ذخائر و چربى‏هاى جذب نشده در بدن انسان انباشته شود، فرصتى آن را دارد كه سال يك بار، در طول مدت يك ماه روزه دارى، بطور تدريجى و بدون هيچ گونه عارضه جانبى، چربى‏هاى ذخيره شده را بسوزاند و بار بدن را سبك كند.

[ملیکه]

تأثير روزه در كاهش ابتلا به بيمارهاى قلبى:

بر اساس آخرين تحقيقات منتشر شده در مجله (تغذيه و متابوليسم آمريكا) روزه دارى يكى از مهمترين عوامل تأثيرگذار بر سلامت افراد است.


شاخص‏ترين تأثير آن كاهش خطر ابتلا به بيمارى‏هاى قلبى به ويژه سكته قلبى است. در طول ماه رمضان به دليل آنكه خوردن و آشاميدن به دو زمان سحر و افطار محدود شده و فاصله‏ى اين دو زمان حدودا 12 ساعت است دستگاههاى مختلف بدن به ويژه دستگاه گوارش و گردش خون استراحت مى‏كنند.



استراحت اين دو دستگاه به شدت بر سلامت قلب و اندامهاى گوارشى مؤثر است.



پژوهش‏هاى انجام شده روى 24 زن و مرد مسلمان غير سيگارى با ميزان كلسترول خون طبيعى كه در رده‏ى سنى 20 تا 30 سال قرار داشتند نكات تازه‏اى را در باره روزه دارى و تأثير آن بر قلب نشان داد.



به اين ترتيب كه حدود 20 روز پس از شروع ماه مبارك رمضان ميزان «هموسيستئين» اصلى‏ترين عامل بروز سكته قلبى، در خون اين افراد به شدت كاهش يافت؛



از طرفى ميزان كلسترول خوب يا حافظتى (HDL) افزايش يافته و غلظت خون نيز در حد طبيعى قرار داشت. كاهش ميزان «ترى گليسيريدها» و «كلسترول بد» (LDL) يكى ديگر از اثرات مثبت ناشى از روزه دارى در اين افراد بود.

[ملیکه]

تأثير روزه بر سلامتى بدن از ديدگاه دانشمندان:

در پرتو پيشرفت دانش پزشكى، پزشكان و متخصصان دريافته‏اند كه روزه عالى‏ترين روش براى درمان انواع بيمارى‏ها به شمار مى‏رود. كمتر طبيبى است كه به اين حقيقت اشاره‏اى نكرده باشد.



«دكتر الكسيس كارل» در كتاب انسان موجودى ناشناخته مى‏نويسد: با روزه‏دارى قند خون، در كبد مى‏ريزد و چربى‏هاى كه در زير پوست ذخيره شده‏اند و پروتئين‏هاى عضلات و غدد و سلولهاى كبدى آزاد مى‏شوند و به مصرف تغذيه مى‏رسند.



«دكتر ژان فروموزان» روش معالجه با روزه را شستشوى اعضاى بدن تعبير مى‏كند كه در آغاز روزه دارى، عرق بدن زياد است، دهان بو مى‏گيرد، گاه آب از بينى راه مى‏افتد كه همه‏ى اينها علامت شروع شستشوى كامل بدن است.

پس از سه الى چهار روز بو برطرف مى‏شود، «اسيد اوريك» ادرار كاهش مى‏یابد و شخص احساس سبكى و نشاط خارق العاده مى‏كند در اين حال اعضا هم استراحت كافى دارند.



«دكتر تومانيانس» راجع به فوايد روزه مى‏نويسد:

روزه بهترين راه معالجه و حفظ تندرستى است. مخصوصا امراضى كه بر دستگاه‏هاى هاضمه، به خصوص كليه و كبد عارض مى‏شود و به توسط دارو نمى‏توان آنها را علاج نمود، روزه به خوبى معالجه مى‏نمايد.


«دكتر گوئل پا» مى‏گويد: چهار پنجم بيمارى‏ها از تخمير غذا در روده‏ ها ناشى مى‏شود كه همه با روزه اصلاح مى‏گردد.

[ملیکه]

ثار و فواید روزه روزه علاوه بر امتیازها و ویژگیهاى قابل توجهى که دارد، فواید فراواتى از نظر فردى و اجتماعى نیز در دنیا در بر خواهد داشت و یکى از عوامل مهم سلامت و تقویت جسم و روح و سعادت انسان محسوب مى ‏شود چنانچه حضرت رسول فرمود: صومواتصحوا(بحارالانوار، ج 96) روزه بگیرید تا سالم شوید. از این حدیث شریف به خوبى استفاده میشود که روزه سلامت جسم و روح را تضمین مى ‏کند و بر ظاهر و باطن انسان اثر مى ‏گذارد. آثار جسمى روزه دربان مخصوص منصور دوانیقى گوید: روزى حضرت صادق‏علیه السلام در مجلس خلیفه حاضر بود یک طبیب هندى نیز کتابى طبى در دست داشت و مشغول مطالعه بود که در این بین به حضرت گفت: از این کتاب براى شما بخوانم حضرت فرمود: نه زیرا آنچه از قواعد طبى در نزد من است بهتر است از چیزى که تو دارى، سپس فرمود، من دستور پیامبر اسلام را به کار مى‏بندم که فرمود: المعدة بیت الداء و الحمیة هى الدواء«( سفینة البحار، ج2، ص 18) معده مرکز بیماریهاست و امساک بالاترین دواها مى ‏باشد. در اسلام دو روش خاص وجود دارد که به اصطلاح پزشکى یکى را پیشگیرى و دیگرى را درمان مى‏ توان نام نهاد که در بخش اول (پیشگیرى) یک برنامه شبانه روزى ارائه شده که انسان تا گرسنه نشده مشغول غذا خوردن نشود و قبل از سیر شدن کامل نیز از غذا خوردن دست بکشد. با روزه ى یک ماهه رمضان، مواد اضافى و چربیهاى ذخیره شده‏ ى بدن به مصرف سوخت و ساز آن مى‏رسد و در طى همین مدت خانه تکانى کاملى از بدن انسان به عمل مى‏آید و معده و روده دوران استراحت لازم را پشت سر مى‏گذارد و موجب مى‏شود تا نظافت کامل در تمام بدن و دستگاهها و سلولهاى بدن تحقق یابد زیرا غذاهاى مختلفى که انسان خورده همه ى آنها جذب بدن نمى ‏شود بلکه قسمتى از آنها به صورت رسوبات مضر در قسمتهاى مختلف باقى خواهد ماند و بدن همانند ماشین یا دستگاه صنعتى که انواع روغن و گریس به آن چسبیده و آن را آلوده کرده باشد، همین مواد اضافى است که گاهى تولید عفونتهاى گوناگون کرده و سبب بیماریها میشود، و روزه موجب شستشوى این رسوبات مى‏ گردد و روزه دار به وسیله‏ ى روزه مواد اضافى را نابود و ریشه بیماریها را قطع کرده تمام بدن را واکسیناسیون مى ‏کند. دکتر کارلوى آمریکایى مى ‏نویسد: هر شخص بیمار باید هر سال مدتى از غذا پرهیز کند زیرا مادامى که غذا به شما مى ‏رسد میکروبها در حال رشد است ولى هنگامى که از غذا پرهیز مى‏ کنید میکروبها روز به روز به ضعف مى ‏رود. سپس مى‏ افزاید: » روزه‏اى که اسلام واجب کرده بزرگترین ضامن سلامتى مى ‏باشد. فایده ‏هاى روحى و معنوى روزه ماه رمضان زمان مخصوصى است که بهترین فصل براى تربیت و تقویت ایمان و اراده مى‏باشد حضرت زهراعلیها السلام در ضمن خطبه‏اى که در مسجد پیامبرصلى الله علیه وآله به عنوان استیضاح خطبه ایراد نمود، فرمود: والصیام تثبیتا للاخلاص(علل الشرایع، ص 236) و روزه را خداوند قرار داد براى ثبات و تحقیق در اخلاص شخص روزه دار، در درجه اول با مقاومت در برابر نیرومندترین خواسته ‏هاى طبیعى و غریزى خود از خوردن و آشامیدن و غیره، اراده خود را محکم و تقویت مى‏نماید و مهمترین عادتهاى خویش را ترک و بر شهوات نفس خود مستقلا حکومت مى‏ کند. روزه روح و باطن انسان را از خواهشهاى ناشایسته پاک مى ‏گرداند و صیغل مى ‏دهد و صفاى باطن مى ‏آورد زیرا وقتى شکم انسان از غذاها خالى شد. پرهیزکارى، امانت دارى صداقت و خلاصه انسانیت او تقویت شده و نور ایمان در قلب او تجلى مى ‏کند. حضرت عیسى بن مریم علیه السلام فرمود: یا معشر الحواریین جوعوا بطونکم لعل قلوبکم ترى ربکم (سفینة النجات، ج 1، ص 180) اى حواریین خالى نگه دارید شکمهاى خود را شاید پروردگار خود از راه دل ببیند«. در کتاب سفینة النجات چنین آمده که: فایده گرسنگى این است که کم مى ‏کند خون قلب را و سفید مى‏کند او را و در سفیدى خون قلب صفا و نورانیت است و آب مى‏ کند پیه قلب را و در آب شدن پیه قلب است زیادتى رقت او و رقت قلب کلید سعادت و موجب توجه الطاف حق است