▐*♥* ▐سی جزء قرآن را بشناسیم ▐*♥* ▐ – 296 روز پیش

[ملیکه]

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

حلول ماه مبارک رمضان و ماه بندگی و عبادت را
به همه ی شما تبریک می گویم







دوستان ؛
ماه بهار قرآن است و زنده شدن دلها
لذا بر آن شدیم که :




با کمک شما همکاران خوب انجمن
هر روزبه معرفی یک جزء فرآن با کمک هم بپردازیم

و یک بررسی اجمالی و مفید بر روی هر جزء قرآن داشته باشیم



پس روزه داران و مومنین خوب
هرروز همراه ما این پست را تکمیل می کنیم باشد که
ثواب این ختم محتوایی هدیه ای باشد
برای ظهور و سلامتی آقای خوبان ؛منتظرقائم؛
وتمام ارواح پاک شهدا
وعزیران از دست رقته ای که نیازمند دعای سبز شما مومنین می باشند



پس با ما باشید
و هرچه در توان دارید برای آبادانی این دفتر سبز قرآنی در طبق اخلاص بگذارید

حق یارتان ؛ یا علی

[ملیکه]

اهداف سوره بقره

سوره بقره ، طولانی ترین سوره قرآن كریم است؛ چرا كه دو جزء و نیم از مجموع قرآن را در بر می گیرد، قرآنی كه سراسر آن عبارت از سی جزء می باشد. به همین جهت در دوران گذشته اگر فردی مجموع سوره بقره را به خاطر می سپرد و آنرا حفظ می كرد از دیدگاه مسلمین فردی برجسته و شاخص به شمار می رفت.
این سوره، نخستین سوره ای است كه در مدینه نازل گردیده و دارای 286 آیه، و 6121 كلمه است.

[ملیکه]

گزارش از قضیه مربوط به نام و عنوان این سوره :


وجه تسمیه این سوره به خاطر ذكر و بیان حادثه قتلی است كه همزمان با رسالت حضرت موسی( علیها السلام) در میان بنی اسرائیل روی داد این حادثه منحصراً در سوره بقره آمده است. و نیز می دانیم گوساله ای كه بنی اسرائیل مدتی آنرا به عنوان معبود خود به پرستش می گرفتند از سنخ بقره و از جنس همین حیوان بوده است. خود بقره در این حادثه دارای برجستگی و موقعیت ویژه ای می باشد، و در لابلای داستان مورد بحث، موضع خاصی برای خود كسب كرده است.

قضیه و حادثه چه بود؟

در میان بنی اسرائیل جنایتی روی داد، یعنی فردی به قتل رسید. بین اهل قبیله ای كه این جنایت در میان آنها اتفاق افتاد- در اینكه قاتل چه كسی است- اختلاف پدید آمد، و همه ارتكاب این جنایت را از خود دفع ، و خویشتن را از آن تبرئه كرده و دیگران را بدان متهم می ساخت؛ضمنا كسانی در میان بنی اسرائیل بودند كه جانی و قاتل را می شناختند، ولی از اظهار آن خودداری می نمودند ، و این حقیقت را كتمان می كردند، خداوند متعال همین مطلب را در قرآن كریم بازگو كرده و فرموده است:" وَ اِذ قَتَلتُم نَفساً فَادّا رَأتُم فیها وَاللهُ مُخرِجُ ما كُنتُم تَكتُمُونَ."( بقره:72)
( ای یهودیان! شما از تیره همان مردمی هستید كه دچار قتل نفس شدید، و درباره آنكه قاتل كیست به اختلاف برخاستید و تبری می جستید و حقیقت را از خلق پنهان می داشتید ؛ اما خدای متعال آن رازی را كه كتمان می كردید ظاهر ساخت و از زیر پرده خفاء و ابهام بیرون آورد.
بنی اسرائیل شكایت نزد موسی( علیه السلام) بردند تا در این جنایت- كه جانی و قاتل در رابطه با آن ناشناخته مانده بود- داوری كند.
موسی( علیه السلام) از خداوند درخواست نمود كه چاره این كار را بیان نماید. خداوند متعال دستور داد باید گاوی را ذبح كنند و بدن مقتول را با زبان آن گاو آشنا ساخته و بدان بمالند؛ اما چون طبعاً بنی اسرائیل در اجراء اوامر الهی عناد می ورزیدند و به بهانه جویی متوسل می شدند در برابر این فرمان، حالتی آمیخته با استهزاء از خود نشان داده تا راهی برای درنگ و مسامحه از نظر اجراء دستور برای خود بیابند؛ حتی به موسی( علیه السلام) گفتند:" أَتَتَّخِذُنا هُزَُواً: ای موسی! آیا ما را به استهزاء می گیری؟"
پیداست كه هیچ پیامبری امت خود و حتی مردم را به سُخریه و استهزاء نمی گیرد، لكن دلهای منحرف و واژگونه ، در برابر حق و پذیرش آن همواره گرفتار عناد و عدم انعطاف است. لذا بنی اسرائیل- به جای اجرای فرمان الهی- از موسی( علیه السلام ) راجع به آن گاو سوال كردند:
" قالُوادعُ لَنا رَبَّكَ یبَین لَّنا ماهِی..."(بقره:68)
بنی اسرائیل گفتند: موسی! از پروردگار خود بخواه برای ما توضیح دهد آن گاو مورد نظر چگونه است؟
بنی اسرائیل در پرسشهای خود راجع به این گاو پرچانگی و زیاده روی كردند و یك كار ساده و آسان را بر خود پیچیده و ناهموار ساختند، و خداوند نیز بر آنها درباره گاو مزبور سخت گرفت. آری آنها از موسی( علیه السلام) می پرسیدند، این گاو چه نوع گاوی است: آیا از نوع همان گاو معمولی و از زمره همان حیوان شناخته شده است، و یا آفریده دیگری است كه مزایایی منحصر به فرد دارد و پدیده ای خارق العاده است ؟
خداوند متعال برای آنها بیان فرمود كه این گاو باید نه سالخورده و نه كم سال و جوان باشد و بنی اسرائیل باید گاوی را با چنین خصوصیتی ذبح كنند و از این رهگذر دستور الهی را فرمان برند.
وقتی بنی اسرائیل از رنگ آن گاو سؤال كردند خداوند فرمود كه باید زردفام باشد، آنهم به گونه ای كه بینندگان از دیدن رنگ آن در خود احساس لذت و سرور نمایند، و نیز خدای متعال خصوصیت دیگری را بر آن افزود كه:
" اِنَّها بَقَرَةٌ لا ذَوُلٌ تُثیرُ الاَرضَ وَ لا تَسقِی الحَرثَ مُسلَّمَةٌ لاشِیةَ فیها.(بقره:71)
موسی گفت: خداوند متعال می فرماید، آن گاو مورد نظر ، گاوی است نه رام كه زمین را شیار كند، ونه كشت را آبیاری نماید، سالم و تندرست و با رنگی یكدست كه لكه ای ناهمرنگ در آن نباشد.
سرانجام بنی اسرائیل- پس از مدتی تحمل دشواری ها و سرگردانی ها- بر چنین گاوی مطلع شدند:
گاوی كه این خصوصیات در آن دیده می شد از آن مرد سالخورده و تهیدستی بود كه بنده ای صالح و پارسا به شمار می رفت، و از مال دنیا- فقط - صاحب همین یك گاو بوده ، پیرمرد این گاو را به چرا می برد، و با قلبی پاك و بی آلایش و دلی مطمئن و آرام به درگاه پروردگار به نیایش پرداخته و عرضه می داشت: خدایا! من این حیوان را به تو سپردم تا آنرا برای پسرم- كه خردسال است- حفظ كنی و تا زمانی كه به بزرگسالی رسد آنرا تحت حمایت خود قرار دهی .

[ملیکه]

همواره این آرزوی قوی و نیرومند- در سایه بارقه های رحمت الهی- در قلب این مرد سالخوره، زنده و بیدار و همواره در جریان بود تا آنگاه كه دنیا را ترك گفت، و این گاو برای فرزند یتیم و بی سرپرست او باقی ماند . پسر نیز همواره از این گاو تیمار و مراقبت به عمل می آورد وآنرا به چرا می برد، و پرتوی از امید و آرزو- كه باید آنرا از زمره میراث باقیات الصالحات پدرش برشمرد- قلبش را نوید می داد و مژده خبر خوشی را در دلش زنده نگاه می داشت.

آری وقتی خداوند متعال به بنی اسرائیل فرمان داد گاوی را ذبح كنند، و در اجراء این دستور سخت گرفتند و پرسشهائی غیر ضروری و بی جا مطرح كردند، خدا در مورد صفات و خصوصیات و رنگ و سن این گاو بر بنی اسرائیل سخت گرفت. مردم دیدند كه این صفات و خصوصیات جز در گاوی كه از آنِ آن یتیم است در گاو دیگری وجود ندارد، یتیمی كه خداوند متعال از ناحیه این گاو، خیر و بركتی در زندگانیش به هم رساند؛ چرا كه ناگزیر این گاو را با قیمت زیادی از این یتیم خریداری كرده و آنرا ذبح نمودند، و بدن مقتول را با بدن این گاو آشنا ساخته و بدان زدند. در این اثناء اراده الهی تجلی كرده و معجزه ای به وقوع پیوست، و مقتول زنده شد و نام قاتل را بر زبان آورد. خداوند متعال در این باره می فرماید:
" فَقُلنا اضرِبُُوهُ بِبَعضِها كَذلِكَ یحیی اللهُ المَوتی وَ یریكُم آیاتِه لَعَلَّكُم تَعقِلونَ"( بقره:73)
پس فرمان دادیم كالبد مقتول را با پاره ای از اندام گاو آشنا ساخته و بر آن بمالند، بدینسان خدا مردگان را زنده می كند، و آیات و نشانه های صدق و حقانیت خود را به شما ارائه می دهد، بدین امید كه عقل و اندیشه خود را به كار گیرید و حقیقت را دریابید.
با اینكه یهودیان چنین معجزه و جریان خارق العاده ای را از نزدیك مشاهده كردند برای پذیرفتن حق، انعطافی در آنها پدید نیامد؛ بلكه دلهای آنها همچون سنگ و یا سخت تر از آن گردید؛ و به جای آنكه از رهگذر شهود چنین معجزه ای به طریق ایمان رهنمون گردند با پیمان شكنی های خود، از حق به یكسو افتاده و گرفتار انحراف از آن شدند، و در گمرهی ره در می نوردیدند، و دست اندر كار كشتار انبیاء می گشتند، و به تحریف كتاب خدا دست می یازیدند، و اندیشه فتنه انگیزی و آشوب طلبی ونیرنگ كاری را در سر می پروراندند.
خداوند متعال ما را از كید و فریبكاری این گونه یهودیان برحذر داشته، و موظفمان ساخته كه به آشوب طلبی ها و تفرقه انگیزی های آنان وقعی نگذاشته و بدانها گوش فرا ندهیم؛ و حَزم و دوراندیشی را از دست ننهیم، و برای مقاومت و پایداری در برابر یورش آنها نیرو فراهم آوریم، و برای باز پس گرفتن حقوق از دست رفته و سرزمینهای غصب شده، قدرت و آمادگی كسب كنیم. رسول گرامی اسلام( صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
لحظه وقوع قیامت هرگز فرا نمی رسد مگر آنگاه كه با یهودیان ( صهیونیسم) به جنگ و ستیز برخیزید، و با آنها نبرد كنید( در چنین دوره ای است) كه هر یك از آنها پشت سنگ مخفی می شوند، و سنگ بانگ بر می آورد ای بنده خدا! این كسی كه در پس من پنهان شده است یك یهودی ( شرور) است، او را بكش."
باری، در لابلای داستان بقره بنی اسرائیل- برای كسانی كه بر خویشتن سخت می گیرند و بهانه جوئی می كنند- نكته عبرت آموزی جلب نظر می كند؛ چون خداوند متعال به بنی اسرائیل دستور داد، گاوی را سر ببرند. اگر آنان هر گاوی را با هر خصوصیتی ذبح می كردند موجب اسقاط تكلیف آنها می گشته و كافی بود؛ لكن آنها بر خود سخت گرفتند، و درباره صفات و خصوصیات آن به پرس و جو آغاز كردند، و به همان اندازه كه بر پرس و جوی خود می افزودند با مشكلات جدیدی در پاسخ مواجه می شدند و برصفات و خصوصیات آن گاو افزوده می شد، تا آنجا كه گاو مورد نظر به صورت گاو نادر و كمیابی برای ذبح تعیین شد.
درحدیث آمده است:
" شما همانند بنی اسرائیل نباشید كه بر خود سخت گرفتند و خدا نیز بر آنها سخت گرفت."
در قرآن كریم نیز آمده است:
" فَخُذما آتَیتُكَ وَ كُن مِنَ الشاكِرینَ"( اعراف:144)
ای موسی! آنچه به تو دادیم برگیر و از سپاسگزاران باش.

اهداف عمده و اساسی سوره بقره

1- بیاناصول عقاید و ذكر ادله توحید و مبدا آفرینش انسان .2- تقسیم بندی مردم در برابر هدایت و روشنگری قرآن به 3 دسته ی: مومنین ، كافرین ، منافقین .
3- بیان كردن تاریخ یهودیان و مناقشه با آنان در رابطه با عقایدشان .
4- قانونگذاری اسلام تا با آن قوانین ، آنها را از سایر فرق ممتاز سازد .

[ملیکه]

معانی سوه: بقره به معنی گاو است و منظور از گاو، گاو بنی اسرائیل است که یک داستان زیبا دارد.

ویژگی سوره: بزرگترین سوره قرآن (۵-۲ جزء)، بزرگترین آیه قران (آیه ۲۸۲)، بیشترین احکام فقهی را دارد. این سوره را سوره مثلثها می نامند، وجود آیت الکرسی در این سوره

موضوعات کلی سوره: مسایل اعتقادی زیر بنایی و ایدئولوژی اسلام – تشریح قانون گذاری و بیان احکام فقهی – مسایل معنوی و اخلاقی فردی – اجتماعی و قرآن شناسی – تشویق به جهاد داستان بنی اسرائیل و خلقت حضرت ادم، هاروت و ماروت و طاقوت و جالوت.

[ملیکه]

برترى سوره بقره نيز از نظر جامعيت آن است ؛ اين سوره گسترده، جامع اصول معارف ، اخلاق، حقوق و احكام فقهى فراوانى است و از اين جهت در ميان سوره ها بى همتاست. از اين رو برخى در صدر اسلام مدت هشت سال كوشيدند تا آن را فرا گيرند.
سوره بقره در نگاه پيامبر اكرم (صلى الله عليه وآله) از چنان عظمتى برخوردار بود كه به جوانترين فرد يك لشكر بر اثر فراگيرى اين سوره، سمت فرماندهى داد: روى ان النبى (صلى الله عليه وآله) بعث بعثاثم تتبعهم يستقرئهم. فجاء انسان منهم فقال: ماذا معك من القرآن ؟ حتى اتى على احدثهم سنا، فقال: ماذا معك من القرآن ؟ قال كذا و كذا و سوره البقره. فقال (صلى الله عليه وآله): اخرجوا و هذا عليكم امير. قالوا: يا رسول الله (صلى الله عليه وآله) هو احدثنا سنا. قال: معه سوره البقره


سفارش موكد اهل بيت (عليهم السلام) درباره تلاوت اين سوره نيز، حاكى از عظمت آن در نگاه آن برگزيدگان است.
اين سوره مشتمل بر آياتى برجسته و نورانى مانند آيه الكرسى است كه از آن به ذروه قرآن يعنى قله رفيع قرآن و يا گنج عرشى ياد شده است: ان لكل شى ء ذروه القرآن آيه الكرسى ، اعطيت آيه الكرسى من كنز تحت العرش ولم يوتها نبى كان قبلى.
تعبير گنج عرشى درباره آيات پايانى اين سوره نيز آمده است: اعطيت لك و لامك كنزا من كنوز عرشى فاتحه الكتاب و خاتمه سوره البقره

[ملیکه]

نامها و اوصاف سوره
سوره بقره به نامها و صفاتى موسوم شده است، مانند:


1- بقره: شهرت سوره به اين نام بر اثر اشتمال آن بر داستان گاو بنى اسرائيل است كه در آيات 67 تا 73 اين سوره آمده و اين نام مشهور، علم بالغبه است و كاربرد آن در احاديث معصومين (عليهم السلام) از باب همراهى با مصطلح توده مردم است، نه از باب تسميه، زيرا اولا، نام گذارى سوره ها توقيفى نيست و هيچ دليلى نيز در دست نيست كه اين سوره را معصومين (عليهم السلام) به نام بقره ناميده باشند و ثانيا، بعيد است چنين سوره اى كه معارفى والا و حكمى عميق و احكامى فراوان در بر دارد به نام حيوانى ناميده شود و يا سوره انعام كه مشتمل بر چهل احتجاج توحيدى است به نام چهارپايان موسوم شده باشد و يا سوره نمل كه معارف عميق و قصص بسيارى از پيامبران (عليهم السلام) را در بر دارد به نام مورچه و همچنين سوره مباركه مائده كه بر اثر اشتمال آن بر آيه ولايت شايسته نام سوره ولايت است به سبب تبيين سفره بنى اسرائيل به مائده موسوم شده باشد.
برخى مفسران شيعه و اهل سنت نيز به همين دليل، از عنوان سوره البقره احتراز جسته، به جاى آن، عنوان السوره التى يذكر فيها البقره را برگزيده اند. در برخى روايات نيز از اين سوره به عنوان السوره التى... ياد شده و از گفتن سوره البقره نهى شده است. جناب آلوسى مى گويد:
ممكن است گفتن سوره البقره در صدر اسلام بر اثر استهزاى كافران، مكروه بوده است و بعد از ساطع شدن نور اسلام، نهى مزبور برطرف شده و بدون انكار، شيوع يافته و حديث هم در جواز آن وارد شده است.



2 و 3 - ذروه و سنام قرآن: ذروه و سنام به معناى نقطه برجسته، ممتاز و نمايان يك شى ء است. پيامبر اكرم (صلى الله عليه وآله) از اين سوره با اين دو نام ياد كرده اند: البقره سنام القرآن و ذروته.


4- فسطاط قرآن: وصف سوره بقره با عنوان خيمه قرآن بر اثر اشتمال آن بر اصول اعتقادى و فروع عملى فراوان است. پيامبر اكرم (صلى الله عليه وآله) اين سوره با اين وصف ستوده است: السوره التى يذكر فيها البقره، فسطاط القرآن.


5- سيد قرآن: چون توحيد داراى بلندترين جايگاه در معارف الهى است، اين سوره بر اثر اشتمال بر آيات برجسته توحيدى، مانند آيه الكرسى، بدين صفت موصوف شده است. از سوى ديگر چون سيد هر مجتمعى مئونه و هزينه آنان را تحمل مى كند و معونه و كمك به آنان را به همراه دارد و از جهت ديگر، سيد هر گروهى خادم آنهاست و اين سوره طولانى هزينه نيل به معانى بسيارى از سوره ها را تحمل كرده، در ادراك ره آورد آنها خدمت به سزايى دارد، مى تواند سيد آنها باشد.


6- زهراء: در برخى روايات سوره بقره و آل عمران با نام الزهروان، يعنى دو سوره درخشان و تابناك ياد شده است.