خواب از ديدگاه روانپزشكي و تعاليم اسلامي – 250 روز پیش

[ملیکه]

در اين مجموعه سعي شده است در بخش هاي جداگانه مورد بررسي قرار گيرد .و در بخش هاي ديگر نيز مضرات خواب صبح و فوايد سحرخيزي آورده شده است .و در آخر هم تحقيقي در اين رابطه به عمل آمده است تا اين موضوع بطور عملي اثبات شود.

[ملیکه]

خواب از دیدگاه روانپزشکی
خواب برای سلامتی و شادابی جسمی و روانی هرموجود زنده ای اهمیت اساسی دارد . خواب برای جانداران ضروری تر از غذاست . شناخت ما از مکانیسم خواب و طبیعت آن محدود است و نمی دانیم که چرا حدود یک سوم از زندگی خود را در خواب بسر می بریم . در تمامی جانوران (پستانداران ، پرندگان ، ماهی ها ، خزندگان و حشرات ) مراحل متناوب خواب و بیداری دیده می شود . در طول رشد مدت زمان خواب انسان تغییر می کند بطوریکه شخص بالغ حدود یک چهارم دوران کودکی خود را می خوابد . آلن بسه می گوید : « بی خواب کسی است که از خوابیدن خود احساس رضایت نمی کند و در هنگام بیداری سر حال نیست ، حال مدت خواب او هر اندازه باشد ». بی خوابی بیشترین آسیب را به جسم و روح انسان وارد می کند ومی توانیم آنرا به عنوان بیماری قرن کنونی بشناسیم ولی درعین حال کمتر از هر چیز دیگری به آن توجه می شود . در این بخش که خواب را از دیدگاه روانپزشکی بررسی می کند در سه فصل جداگانه ابتدا امواج مغزی و سپس مراحل خواب را بررسی نموده ایم و در فصل سوم نیز کمیت و کیفیت خواب را مورد بررسی قرار داده ایم . در این بخش متوجه خواهید شد که خواب انسان از چه مکانیسم های پیچیده ای برخوردار می باشد . اما با این وجود هنوز هم بسیاری از سئوالات بشر در مورد خواب بی پاسخ مانده است . در این بخش سعی شده است خواب از دید علمی و روانپزشکی به زبان ساده بیان شود تا فهم مطالب را در بخشهاي دیگر آسان گرداند .

[ملیکه]

امــواج مغــزی از حدود 50 سال پیش افرادی نظیر « مونتاین » سعی کرده اند با بیدار کردن اشخاص بطور ناگهانی پی ببرند که در خواب چه می گذرد ولی امروز برای این کار از دستگاهی به نام الکتروآنسفالوگراف استفاده مي شود که امکان گرفتن و تقویت امواج ، ضربان الکتریکی منتشره از مغز و فعالیت آن به مقدار یک میلیون بار و ضبط آن روی کاغذ را بوجود آورده است . در یک الکتروآنسفالوگرام (نوار مغز ) سه موج دیده می شود که عبارتند از : 1- امواج بتا (امواج حالت بیداری یاهوشیاری ): گروهی از امواج مغزی که مربوط به حالت هوشیاری و بیداری هستند را امواج بتا می نامند . این امواج را بخاطر اینکه دومين ريتم و آهنگ کشف شده هستند بنام بتا یعنی دومین نامگذاری کرده اند زیرا بتادومين حرف در الفبای یونانی می باشد . این امواج از قسمت پیشانی و پشت سر متصاعد می شوند . سرعت این امواج حدود 30 ضربان در ثانیه می باشند . 2- امواج آلفا : اگر ما چشم های خود را بسته و در حالت آرامش کامل جسمی – روانی – ذهنی و عاطفی قرار دهیم . در این حالت امواج ملايم از قسمت پشتی سر با تعداد 10 بار در ثانیه (بطور متوسط 12-8 بار در ثانیه ) منتشر می شوند که این امواج را امواج يا ريتم آلفا می نامند . زیرا اولین امواج بودند که در سال 1925ميلادي بوسیله «هانس برگر»کشف شدند . به همین دلیل گاهي آنها را امواج برگر می نامند . این ریتم مخصوص حالت بیداری غیر فعال است . این حالت حالتی بین بیداری و خواب می باشد . و به عنوان یک مرحله عبوری که شخص باید اجباراً آنرا طی کند محسوب می شود . اگر در این حالت با کسی صحبت کنند یا به او دست بزنند ، این ریتم به سرعت متوقف می شود و تبدیل به ریتم بتا یعنی بیداری می شود . 3- ریتم تتا یا گاما : اگر فردی که در حالت ریتم آلفا می باشد مدتی در این حال بماند امواج مغزی کند تر خواهند شد تا جائی که سرعت آنها حدود 5 ضربان در ثانیه برسند . در این حالت می گوییم فرد در خواب است و آنها را بنام امواج تتا یا گامامی نامیم . این امواج دارای قدرت زیاد ولی سرعت کم می باشند که از قسمتهای گیجگاهی و آهيانه سر منتشر می شوند . در این موقع شخص را خواب فرا می گیرد و مرحله اول خواب یعنی خواب بسيار سبک شروع می شود . شناخت لحظه دقیق به خواب رفتن شخص از طریق الکتروآنسفالوگرام غیر ممکن است ولی یک روش بسیار ساده که هنوز هم به کار می رود این است که اگر جسمی مانند یک توپ کوچک را بین انگشتان شخصي قرار دهیم، درست در لحظه ای که او به خواب می رود آن شيء از دست وی رها خواهد شد . ویلیام دمان متخصص معروف خواب می گوید : درست در لحظه ای که شخص می خوابد کور می شود و چشمها به آرامی شروع به لغزیدن به یک طرف می کند که این رفت و آمد آهسته مطمئن ترين نشانه فرا رسيدن خواب است . امواج سیگما : در مرحله دوم خواب ، خواب سبک ظاهرمی شود که ازخصوصيات آن تولید امواجی بنام سیگما می باشند که دارای ضربانی حدود 10-8 ضربان در ثانیه هستند . این امواج در میان امواج تتا دیده می شوند . این امواج روی صفحه بصورت دوکی شکل بوده و گهگاه امواج پیچیده تری که قویتر از بقیه هستند بوجود می آید که به آنها مجموعه (کا) گفته می شود . مرحله دوم خواب معمولاً حدود 20 دقیقه طول می کشد . در طول این مرحله خواب هنوز شکننده بوده و صدایی که خیلی شدید هم نباشدمی تواند شخص را بیدارکند . بنا براین در یک نوار مغز (الکتروآنسفالوگرام ) سه موج اصلی دیده می شود که شامل بتا(حالت بیداری ) آلفا (ابتدای خواب ) و تتا (حالت خواب ) می باشند . *نکته : گاهی قسمتی از مغز انسان ممکن است بیش از حد شارژ شده و تولید امواج غیر طبیعی کند که به اصطلاح می گویند فرد دچار بیماری صرع یا تشنج شده است . که یکی از روشهای تشخیص این بیماری استفاده از نوار مغز (الکتروآنسفالوگرام) است .

[ملیکه]

مراحــل خــواب


خواب دارای پنج مرحله است . چهار مرحله خواب بدون رم[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] (NREM) یا بدون حرکات سریع چشم می باشند و تنها یک مرحله آن مرحله رم (REM)[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] یا حرکات سریع چشمی می باشد .


1- مرحله اول (خواب بسیار سبک ):در این مرحله خواب بسیار سبک می باشد . شناخت لحظه دقیقی که شخص در آن لحظه می خوابد از طریق نوار مغز غیر ممکن است ولی یک روش بسیار ساده این است که اگر جسمی (مانند یک توپ کوچک) را بین انگشتان شخص قرار دهیم ، درست در لحظه ای که او می خوابد آن جسم از دست وی رها خواهد شد . این مرحله چند دقیقه (10-5 دقیقه ) طول می کشد .2- مرحله دوم (خواب سبک ):این مرحله معمولاً حدود 20 دقیقه به طول می انجامد . در طول این مرحله خواب هنوز شکننده بوده و صدایی كه خیلی شدید هم نباشد می تواند شخص را بیدار کند .3- مرحله سوم خواب (خواب عمیق )در انتهای مدت 20 دقیقه شخص وارد مرحله سوم یا خواب عمیق می شود . در این حالت امواج کندتر (3-1ضربان در ثانیه ) ظاهر می شود که دارای گستردگي بیشتری است و دارای ولتاژ بسیار قویتری هستند . این امواج همان امواج دلتا هستند . در این حالت سر و صدای بیشتری برای بیدار کردن شخص لازم است (مثلاً بایستی نام او را چندین بار با صدای بلند تکرار کرد ) حتی می توان بدون آنکه شخص بیدار شود او را نیشگون گرفت .4- مرحله چهارم خواب (خواب بسیار عمیق ) بعد از آن شخص وارد مرحله چهارم خواب یعنی خواب خیلی عمیق می شود . در این حالت اعمال حیاتی شامل تنفس ، ضربان قلب ، فشار خون به حداقل خود می رسند و حرکات شخص بسیار ضعیف می شود . یعنی بدن کاملاً بی حرکت و صورت آرام همانند یک مرده است . خواب در این مرحله چیزی شبیه به مرگ است و ظاهراً شخص به صدا و نور حساس نیست . می توان او را تکان داد . یک زنگ را به صدا درآورد و یا اسمش راصدا کرد ولی بیداری او خیلی مشکل است .و اگر هم بیدار شود جهت خود را در فضا و زمان کاملاً از دست مي دهد .این همان خواب کودکی است که متاسفانه از سن 30 سالگی به بعد به تدریج ناپدید می شود . این خواب از نظر جسمی مهمترین خواب ترميم كننده است و تا زمانی که به این مرحله از خواب نرسیم نمی توانیم بگوئیم که واقعاً خوابیده ایم . این مرحله با ارزش ترین و حیاتی ترین قسمت خواب است . مرحله پنجم خواب(خواب سبك) :در انتهای مرحله چهارم شخص حدود 90 دقیقه خوابیده است و پس از آن به مرحله ای از خواب بنام خواب سبک باز می گردد . در این مرحله از خواب امواج مغزی شبیه امواج حالت بیداری فعال یا همان امواج بتا می شوند که بسیار سریع هستند (حدود 30ضربان در ثانیه ) ولی شخص برخلاف آنچه تصور می شود در خواب باقی می ماند . او حتی در این مرحله خیلی عمیق تر از مرحله چهارم خوابیده است . در این مرحله مردمک چشم ها شروع به چرخش در تمام جهات مي كنند .عضو تناسلی در مردان و زنان تحریک شده و این حالت در تمام افراد از جوانترین تا پیرترین افراد مشاهده می شود و هیچ ارتباطی با تحريک جنسی واقعی ندارد . و بطور دائمی در مرحله پنجم انجام می شود . حتی اگر در طول این دوره افکار و یا تصاویر تحریک آمیزی وجود نداشته باشد .علاوه بر آن مجموعه ای از عضلات کوچک منقبض می شوند و این امر در صورت به شكل رو ترش كردن، لبخند زدن یا پرش های غیر ارادی تظاهر می کنند . نقاط انتهایی پاها و دستها نیز به جنبش در می آیند .كه به آن خواب حرکت سریع چشمی (REM)[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] می گویند . مرحله پنجم خواب بین 30-15 دقیقه ادامه دارد . و آنگاه شخص به حالت بیداری باز می گردد و اولین بخش خواب به پایان می رسد . بنابراین یک دوره از خواب انسان که شامل مراحل پنج گانه می باشد حدود 120-90 دقیقه طول می کشد و این دوره های خواب بطور متوالی تکرار می شوند . یعنی بعد از یک دوره از خواب انسان به حالت بیداری بر می گردد .مدت این دوره ها برای افراد مختلف فرق می کند ولی دوره خواب هر شخصی ثابت می باشد .هر نوع حیوانی یک مدت میانگینی برای این دوره ها دارد ومدت آن خاص همانگونه حيوان است . به عنوان مثال برای انسان حدود 2 ساعت است و مدت متوسط آن برای گونه های مختلف حیوانات هماهنگ با وزن و قد آنهاست یعنی برای موش 12 دقیقه برای گربه 30 دقیقه ، برای میمون 45 دقیقه و برای فیل 130 دقیقه است .حواس ما درجريان خواب در خواب بینائی کاملاً از دست می رود و ما کور می شویم . حس شنوایی از بین نمی رود و به خوبی می توانیم صدای همسایه یا زنگ ساعت را بشنویم . در مرحله چهارم یا خواب بسیار عمیق کور و کر و لال می شویم ولی می توانیم تکان بخوریم .در مرحله پنجم شخص کور ، کر و لال و بی حرکت می شود .

[ملیکه]

كيفيت و كميت خواب در فصل اول و دوم بطور اجمال امواج مغزی و مراحل خواب را بیان نمودیم . در این فصل تغییرات کمی و کیفی که در خواب یک انسان بوجود می آید را بررسی می نمائیم . تغییراتی که در مرحله پیش از خواب بوجود می آید برخی افراد به راحتی و با سرعت زیاد به خواب می روند . بر عکس برخی دیگر بطور تدریجی و کندتر به خواب می روند و افرادی نیز ممکن است دچار حالتهای حسی غیر عادی شوند .پرش اندامها در این مرحله شایع می باشد . حالتهایی چون توهمات بینائی و شنوائی زود گذر یا احساس معلق بودن در فضا ممکن است رخ دهد . تغييرات فاصله میان خواب وبیداری : درفاصله زمانی بین خواب و بیداری سرعت امواج مغزی کند شده و تمرکز و دقت فرد بالا می رود بنابراین فرد آمادگی حل بسیاری از مشکلات روزمره خود را پیدا می کند . بطوریکه بسیاری از هنرمندان و فلاسفه مشهور دراین دوره به حل مسائل ومشکلات قدیمی و خلق آثار جدید نائل شده اند که بطور ناگهانی در ذهن بروز کرده است . هابز(Hobbes)فیلسوف قرن هفدهم بخش زیادی از تفکرات خود را درون بسترش انجام داد و گفته می شود که فرمولهای ریاضی و عقاید فلسفی خود را روی ملحفه های بستر خویش و حتی روی ران های خود نوشته است . تغییرات درطول خواب واضح ترین تغییر در طول خواب بی حرکتی عمومی و شل شدن ماهیچه های بدن است . در زمان رویا کره چشم حرکتهای سریعی را نشان می دهد و دستها و پاها با فواصلی حرکت می کنند و تغییرات وضعیتی زیادی در طول شب اتفاق می افتد . بطوریکه یک انسان در شب حدود 40-25 بار موقعیت خود را عوض می کند . جریان خون در ماهیچه ها کاهش می یابد . ولی بر جریان خون پوست افزوده می شود . پوست برافروخته می شود و غده های عرق بی وقفه فعالیت می کنند و به همین دلیل بدن در طول خواب حرارت خود را از دست می دهد و دمای بدن حدود یک درجه پائین تر می آید . تعداد ضربانهای قلب و فشارخون کاهش می یابد . تنفس آهسته و عمیق تر می شود . شل شدن فک پائین و ماهیچه های حلق سبب خُرخُر کردن می شود . کمیت خواب منظور از کمیت خواب مدت زمان خواب است . حال اولین سئوالی که پیش می آید این است که انسان در طول یک شبانه روز چه مدت باید بخوابد؟ برای پاسخ به این سئوال ابتدا اشتباهات رایجی که در مورد خواب وجود دارد را بیان می کنیم . یکی از اشتباهات رایج در مورد خواب این است که اکثراً فکر می کنیم بدن ما در شبانه روز به مدت معین و ثابتی از خواب نیاز دارد . همانطور که بدن در روزهای مختلف به غذاهای مختلف نیاز دارد ، در روزهای مختلف نیز به مدت خواب مختلفی نیاز دارد . این جمله که هر چه بیشتربخوابیم بهتر است مثل این است که بگوئیم هر چه بیشتر بخوریم بهترا ست . پس پرخوابی نیز مانند پر خوري مضر می باشد . بنابراین مقدار خواب هر انسانی با فرد دیگری فرق داشته و بستگی به عواملی از جمله فعالیت فرد ، روزهای مختلف ، عادت و ..... دارد . اشتباه دیگری که وجود دارد این است که برخی فکر می کنند بیداری در طول خواب غیر طبیعی می باشد . همانطوریکه در مراحل خواب گفتیم ما بعد از تمام شدن هر دوره از خواب به حالت بيداري باز مي گرديم . بنابراين بيدار شدن در فواصل هر دوره از خواب طبيعي مي باشد . يكي ديگر از اشتباهات اين است كه مي گويند اگر كسي شب نخوابد ، فرداي آن ،روز بدي را خواهد گذراند . در صورتي كه اين موضوع نيز صادق نمي باشد . با اين توضيحات پس چه مدت بايد خوابيد ؟ بيش از حد خوابيدن (پرخوابي) تقريباً به اندازه بي خوابي براي سلامتي مضر است حال براي روشن شدن این موضوع عوارض کمبود خواب یا عواقب خواب ناکافی را بررسی نموده و در بخش های بعدی عوارض پرخوابي یا بی موقع خوابیدن را بیان می نمائیم . کمبود خواب(عواقب خواب ناکافی) : علائم کمبود خواب شامل : 1- خواب آلودگی پس از بیدار شدن 2- احساس سرما ،عدم میل به کارکردن و تفکر 3- کسالت ، کاهش حافظه و ذهن 4- علائم جسمی گوناگون دیگر از قبیل خستگی حتی سردرد ، سرگیجه – بی تفاوتي نسبت به محیط و زمان . 5- علائم روانی از قبیل پرخاشگری ،افسردگی واضطراب .

[ملیکه]

عواقب طولانی مدت خواب ناکافی : 1- از نظر جسمی کمبود خواب ، مقاومت بدن را در برابر انواع سموم ، هجوم میکروبها و سایر عفونتها کاهش می دهد . گسترش بیماریهای مزمن ، تاثیر درمان بیماریها ، ایجاد بیماریهای قلبی و عروقي ، گوارشی ، پوستی ، کبدی و ناراحتی های عصبی از جمله عوارض ناشی از کمبود خواب می باشند . در جوانان ، خواب مناسب باعث رشد بهتر آنها می شود . زیرا هورمون رشد در طول خواب تولید می شود و اثر می کند بنابراین بدخوابی یا خواب ناکافی می تواند در رشد فرد اختلال ایجاد نماید . بدخوابی در همه افراد باعث مسمومیت سلامتی بویژه در مغز می شود . در زمان خواب مقدار ذخیره بعضی از مواد شیمیایی از خانواده آمین ها افزایش می یابد و در سلولهای مختلف و قسمت هایی از بافت مغز ذخیره می شوند . هرگاه خواب انسان به حد کافی نباشد ، این حالت ذخیره شدن روی نمی دهد . بنابراین می توان به علت ناتوانی در انجام کار و تفکر در اثر کمبود خواب پی برد . هنگامی که انسان به خواب می رود جریانهای فیزیولوژیكي دیگری در بدن پیدا می شود . هورمونهای مختلفی ترشح می شوند که برخی از آنها در هنگام خواب مورد استفاده قرار می گیرد در صورتيكه برخی دیگر در بدن ذخیره می شوند و در آینده به کار گرفته می شوند . در حال حاضر ثابت شده است که قسمت اعظم پادتن هایی که به مقابله با عفونتها اختصاص دارند در طول خواب تولید می شوند . هنگامی که بدن در حال استراحت است، انسان رها می شود تا این جریانات ترمیم کننده را متمرکز کند و به این علت است که پزشکان در مواقع بیماری به بیماران خود توصیه می نمایند که استراحت کامل داشته باشند. 2- از نظر موفقیّت در زندگی : فردی که دچار بدخوابی یا بی خوابی می باشداز خود جدیت کمتری نشان داده و لذا در کارهایش موفقیّت کمتری نیز خواهد داشت . پس فردی که از خواب کافی برخوردار نباشد نمی تواند خلاقیت ، ابتکار و جديت در کارهایش داشته باشد . 3- از نظر روانی و عاطفی : بدخوابی می تواند منشأ بسیاری از بیماریهای روانی از جمله افسردگی، پرخاشگری ، اضطراب وغیره باشد . 4- در زمینه فکری و ذهنی: در دراز مدت بی خوابی باعث آسیب هایی در كورتكس (قشر) مغز وحتی نكروز(مردگی) در بافتهای مغزی می شود .پس بی خوابی می تواند به مغز آسیب جدی وارد کند . 5- پیری زود رس : بی خوابی یا بدخوابی می تواند باعث پیری زود رس شود . چرا که یک خواب راحت می تواند باعث ترمیم سلولهای پیر شود . و به عبارتی خواب کافی مانع پیری و تضعیف بدن می شود . گروهی از متخصصین می گویند : بدن انسان برای 130 سال عمر کردن ساخته شده است . انسان تنها پستانداری است که حد اقل 7 برابر سن بلوغ خود عمر نمی کند و این یک تصادف نیست زیرا او تنها حیوانی است که دچار بی خوابی و بد خوابی می شود . و مي توان گفت شاید یکی از دلیلهای اصلی عمر کم انسان همین موضوع باشد . و همانطوریکه گفتيم با وجود پیشرفت علم و صنعت در جوامع بشری ، متاسفانه بی خوابی و کم خوابی یکی از بیماریهای قرن حاضر به حساب می آید . 6- زیبایی : یک شب با یک خواب آرام و لذت بخش همانند یک حمام زیبائی به شمار می رود . و چنین شبی بر تمام مواد آرایشی برای زیبا شدن ترجیح دارد . به عنوان مثال خواب بهترین داروی ضد چین و چروک صورت است . بنابراین می توان گفت دشمن زیبائی بد خوابی و بی خوابی است . عواقب و آثار مخرب دیگری ممکن است بر اثر بی خوابی بوجود آید که در اینجا مجال بحث آن وجود ندارد . اما چه مقدار باید خوابید و به چه کسی بد خواب می گوئیم ؟ بر خلاف اشتباه رایج کیفيت خواب بستگی به مدت خوابیدن ندارد بلکه بستگی به عمق خواب دارد . به عنوان مثال ناپلئون 4 ساعت و اديسون 2 ساعت در شبانه روز می خوابیدند وفردی فعال و موفق هم بودند و اکنون نیزافراد بسیاری را سراغ دارید که کم می خوابند ولی از خواب خود راضی بوده و افرادی موفق هم هستند و همانطوریکه بعداً خواهد آمد خواب زیاد خود عوارضی را به دنبال خواهد داشت . پس انسان را نمی توان همانند یک ماشین کوک کرد یا به اوبرنامه داد تا مدت خواب خود در شبانه روز را معین کند بلکه مدت زمان خواب اوبستگی به عوامل مختلفی دارد که بعداً خواهد آمد . بد بیدار شدن : عدم توجه به ساعت بیولوژیک بدن برای خوابیدن باعث بد بیدار شدن ما می شود و در نتیجه این موضوع باعث مزمن شدن بد بیدار شدن می شود . طبق یک آمار، 89 در صد مردم غرب صبح ها با صدای زنگ بیدار می شوند . در این حالت چه بلایی بر سر آنها می آید ؟ بسیاری از آنها قبل از به پایان رسیدن کامل دوره آخر خواب ، بیدار می شوند که این موضوع بسیار ناراحت کننده خواهد بود . زیرا علاوه بر اینکه صدای زنگ آسیب جدی به گوش آنها وارد می کند . یک آسیب مغزی نیز از طریق ریتم خواب و تشدید ناگهانی امواج مغزی (مثلاً از 3 ضربان در ثانیه به 30 ضربان در ثانیه ) به شخص وارد می شود . و این موضوع باعث ظهورخستگی شدید مغزی می گردد . علاوه بر آن در این حالت شخص باید برای برقراری ارتباط مجدد با محیط اطراف خود تلاش شدیدی داشته باشد .زیرا در فضا و زمان جهت خود را گم کرده و نمی داند که کجاست و در چه موقعیتی قرار دارد و حتی نمی داند که چه کسی است . در این حالت چشمهایش قرمز ، پلک ورم کرده و با خستگی جسمی و عصبی بیدار می شود . واگر این نوع بیدار شدنها روی هم انباشته شوند در روزها و سالهای متمادی باعث ایجاد فشار فیزیکی و عصبی شدیدی می گردد . که جبران آنها مشکل خواهد بود . و به همین دلیل بسیاری از افراد در هنگام بیداری صبحگاهی خسته تر از زمانی هستند که خوابیده اند . به این حالت بد بيدار شدن گفته می شود که شخص به اشتباه فکر می کند بد خوابیده است یا کم خوابیده است . در صورتی که بیداری خوب خود رااز دست داده است . و در طول روز احساس ناراحتی و خستگی کرده و آمادگی و توانایی برخورد با مشکلات روزمره را ندارد . و این خود می تواند منشأ بسیاری از بیماریهای جسمي و روحی شود . پس منظوراز بد خوابي همان بد بیدار شدن بعد از اتمام هر دوره خواب می باشد كه مي بایست بطور طبیعی بیدار مي شديم . هیچ حیوانی در جهان قبل از به آخر رسیدن یک دوره خواب ، بیدار نمی شود یا اینکه بچه های خود را بیدار نمی کند . متخصصین خواب می گویند در هر 27 یا 28 روز دو یا سه شب انسان به خواب کمتری نیاز دارد . این مسئله که در گردش ماه که 5/27 رو زطول می کشد در ارتباط بوده و از نظر تئوری در شبهایی که ماه کامل است خواب به شدت کاهش می یابد . ماه نیز مانند خورشید تنظیم کننده خواب می باشد . خواب انسان از همان قوانینی پیروی می کند که دریاها تابع آن هستند و همانطوریکه می دانیم آنها نیز تحت تاثیر ماه هستند یعنی دچار جزر و مد می شوند .

[ملیکه]

سحـر خیزی : برای تمام حیوانات ، بیداری در صبح يك جشن است . جشنی که برای بازگشت مجدد به زندگي برپا شده و همه آنها این واقعه را با شادی برگزار می کنند . واقعه ای که در برابر چشمهایشان هرگز کوچک شمرده نمی شود . بازگشت خورشید ، زندگی ، انرژی ، گرما و نور می باشد . خروس این خبر خوش را با فریادش به دیگران اعلام می کند . پرندگان با شادی به آواز خواندن می پردازند . گربه خستگی خود را از تن بیرون می کند و با خلقی خوش و در یک حالت سرمستی به نوازش خود می پردازد . در صبح وسحر هیچ جانوری در خواب نمی باشد و هیچ مرغ و خروسی تا ساعت 9 صبح در خواب نیست . ولی برای انسان بیدار شدن در صبح مانند دریافت ضربه از چوب خیزران بوده و برخاستن از رختخواب مانند یک مجازات سخت احساس می شود . در حالی که اونيز باید شاد زندگی کردن و وجود داشتن را از صبحگاه باز یابد انسان هم باید جشن صبح و سحر خیزی را بر پا کند . قانون سحر خیزی : آیا شما تاکنون هیچ خروسي را دیده اید که تا ساعت 9 صبح بخوابد ؟ آیا شنیده اید که هیچ مرغی نیز به بهانه اینکه امروز جمعه است بیشتر بخوابد ؟ آیا این سحر خیزی مرغ و خروسها و این آوای طبیعت برای ما پیام ندارد ؟ ثابت شده است که فتوسنتز گیاهان با سپیده دم شروع می شود . سحر خیزی مایه برکت و کامیابی است و خواب صبحگاهان مانع روزي و نكبت آور است[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] حضرت علي (ع) مي فرمايد: صبح زود برخیزید (سحر خیز باشید) که برکت در آن است [Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] بنیامین فرانکلین می گوید : زود به بستر بروید و سحر خیز باشید . این دو کار ، انسان را سالم ، با ارزش و خردمند می کند . دکتر ویلیام استوکس می گوید : پدرم هیچ میراثی برای من نگذاشت مگر سنت پسندیده سحر خیزی را . همانطور که سعدی خوش گفته است که : "خواب نوشین بامداد رحيل باز دارد پـیاده را ز سبـيل" یا حافظ چنین می سرايد : "صبح خیزسعادت طلبی چون حافظ هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم" حتماً می دانید که انرژی کیهانی در لحظات پیش از طلوع آفتاب در اوج قرار می گیرد . و در این موقع روزی و انرژی کیهانی تقسیم می شود لذا عاقلانه نیست که ما به علت خواب بودن از دریافت روزی محروم بمانیم . در حدیثی داریم که : صبحانه را زود بخورید تا عمرتان زیاد شود . سحر خیزی قانون طبیعت و سنت زیبای الهي است. اگر بر خلاف آن عمل کنیم خودمان متضرر خواهیم شد و از مواهب آن بی بهره خواهیم ماند . تصور کنید که بگویند فرا صبح زود در مغازه ای یک مرغ مجانی می دهند . باور کنید صبح زود بلند می شویم و دنبال آن مرغ یا مال ناچیز می رویم . ولی چرا اینقدر به وعده های زمینی و بشری وابسته شده ایم اما وعده های الهی و آسمانی را باور نداریم ؟! آیت الله نصرالله شاه آبادی می فرمودند : برای دنیایتان هم که شده سحرها بیدار شوید . بیداری سحر با وسعت رزق ، زیبایی چهره و خوش اخلاقی همراه است . بنابراین سحر خیزی یکی از قوانین طبیعت بوده که خداوند بزرگ با توجه به طبيعت بشر برای سلامتي روحی و جسمی او ،آنرا مقرر گردانیده است و خلاف این قانون عمل کردن باعث آسیب به خود بشر و جامعه بشری خواهد شد . مراکز بیداری ، خواب و رویا : سه مرکز با ترشح چهار هورمون حالات مختلف بیداری ، خواب و رویا را بوجود می آورند . در حالت بیداری مرکز شماره 1 که به آن مرکز بیداری گفته می شود وارد عمل می شود . این مرکز در قسمتی از مخچه بنام تشكيلات شبكه اي قرار گرفته است . و هورمونی که این مرکز برای ایجاد حالت بیداری ترشح می کنند دوپامين و نور آدرنالين نام دارند . تنها روشی که برای نگهداری یک فرد در حالت بیداری و جلوگیری از خوابیدن وی كشف شده است ، وادار ساختن او به انجام کارهایی مانند صحبت کردن ، حرکت کردن ، ایجاد سر و صدا و نور می باشد . مرکز شماره 2 که مرکز خواب است در قسمتی از مخچه قرار دارد که خیلی دورتر از مرکز شماره 1 نبوده و به آن هسته رافه می گویند . عمل ترشح هورمون های بیدار ی باعث می شود که مرکز شماره 2یعنی خواب از ترشح هورمون خواب بنام سروتونین خودداری کند . سومین مرکز یعنی مرکز رویا (خواب متناقض ) در منطقه ای از مخچه بنام منطقه رويا قرار دارد . این مرکز ترشح دوپامين و نورآدرنالين را مانند مرکز بیداری آغاز می کند و رویا بوسیله برخی از مشتقات شیمیایی سروتونین یعنی همان هورمون خواب بوجود می آید . بنابراین ظهور رویا نیازمند کارائی مناسب سیستم خواب عمیق می باشد . برای اینکه شخص خوابیده در طول رویای خود بیدار نشود مركز خواب ترشح هورمون دیگری بنام استيل كولين را نیز آغاز می کند . بنابراین بیداری ، خواب ورویا ديدن فرد بوسيله اين سه مركز کنترل و تنظیم می شوند وخرابی هر کدام از این مراکز می توانند فرد را دچار مشکل اساسی نمایند . البته درون ما ساعت هاي بيولوژيكي بسیار دقیقی وجود دارد که هرگز خراب نمی شوند . آنها جز هنگامی که شخص واقعاً بیمار باشد جلو و عقب نمی روند و فعالیت این سه مرکز را تنظیم می کنند .