روز زیارتی مخصوص امام رضا (علیه السلام) ـ 23 ذی القعده – 216 روز پیش

[سید]

در فضیلت ماه ذی القعده و به خصوص روز زیارتی امام رضا (علیه السلام) شایسته دیدیم مطالب ذیل را به محضر خوانندگان محترم تقدیم کنیم:

مرحوم حاج شیخ عباس قمی در وقایع الایام و مفاتیح الجنان می نویسد :
بدان که این ماه اول ماههای حرام است که حق تعالی در قرآن مجید ذکر فرموده (و آنها ذی القعده و ذی الحجه ، محرم و رجب است که در اسلام معظم و مکرم بوده اند) و سید ابن طاووس روایتی نقل کرده که ذی القعده محل اجابت دعاست در وقت شدت و در روز یکشنبه این ماه نمازی با فضیلت بسیار از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت کرده که مجملش آن است که هر که آنرا به جا آورد تو.به اش مقبول و گناهش آمرزیده شود و خصماء او در روز قیامت از او راضی شوند و با ایمان بمیرد و دینش گرفته نشود و قبرش گشاده و نورانی گردد و والدینش از او راضی گردند و مغفرت شامل حال والدین او و ذریه او گردد و توسعه رزق پیدا کند و ملک الموت با او در وقت مردن مدارا کند و به آسانی جان او بیرون شود. ( شرح این نماز پر فیض در مفاتیح الجنان آورده شده)

روایت شده که هر که در یکی از ماههای حرام سه روز متوالی که پنجشنبه و جمعه و شنبه باشد روزه بگیرد ثواب 900 سال عبادت برای او نوشته شود . اما مناسبت های مهم این ماه عبارتند از:
- 1 ذی القعده ولادت با سعادت حضرت معصومه (س)
- 5 ذی القعده بالا بردن دیوار خانه کعبه توسط حضرت ابراهیم (ع)
- 6 ذی القعده نامه نوشتن حضرت مسلم در کوفه برای امام حسین (ع)
- 11 ذی القعده ولادت با سعادت امام رضا (ع)
- 23 ذی القعده روز بسیار شریفی است ، این روز زیارتی مخصوص امام رضا (ع) است و زیارت آن حضرت از دور و نزدیک سنت است.

علامه ی مجلسی می گوید :
زیارت حضرت رضا علیه السلام در روزهای مقدس اسلامی افضل است ؛ خصوصا روزهایی که اختصاص به آن حضرت دارد. مثل روز ولادت (11 ذی القعده) و روز شهادت آن حضرت (مطابق مشهور آخر ماه صفر) سپس از کتاب اقبال مرحوم سید بن طاووساستحباب زیارت آن حضرت را در روز 23 ذی القعده (طبق روایتی روز شهادت آن حضرت) نیز نقل می کند و در پایان می نویسد : استحباب زیارت آن حضرت در ماه رجب گذشت (بحار الانوار جلد 99 صفحات 43 و 44) . مرحوم محدث قمی روز 25 ذی القعده را نیز به این موارد ضمیمه کرده است.

قال سیدبن طاووس فی الاقبال:
و رایت فی بعض تصانیف اصحابنا العجم رضوان الله علیهم، انه یستحب ان یزار مولانا الرضا علیه السلام یوم ثالث وعشیرین من ذی القعده، من قرب او بعید. ببعض زیارته المعروفه او بما یکون کالزیاره من الروایه بذلک.

[سید]

مثل روزی که متولد شدم

دور باشی یا نزدیک، امروز روز دیدار است، اما من خیلی دعا کردم که به نزدیک خویش دعوتم کند. غسل طهارت کردم، پاک و حلال ترین لباس را پوشیدم. کسی منتظر من است. باید آرام و آهسته قدم برداشت که در هر قدم ذکری با ثوابی است: سبحان الله ، الحمدلله ...، اما قدم های من آرام نمی شوند. پرواز می کنند. آخر آنجا که به سویش می شتابند، قطعه ای از بهشت است. لحظه ای بزرگ منتظر من است، بزرگتر از لحظه تولدم. آمده ام به قلعه (لا اله الا الله) داخل شوم و اذن دخول می خوانم :« فاذن لی یا مولای فی الدخول افضل ما اذنت لاحد من اولیاءکِ؛ مولای من! به من اجازه بده وارد شوم، همانطور که به یکی از دوستان نزدیکت اجازه می دهی و بلکه بهتر از آن!»

شک ندارم که اجازه می دهد... و حالا حتماً لحظه خوش آمد گویی است:«بسم الله و بالله و فی سبیل الله ...» سلام میدهم و شک ندارم که زود پاسخ می گوید. سرم را به نشانه احترام پایین انداخته ام و نگاهم را به نشانه شرمندگی.
«... ای خدایی که به یکتایی ات و رسالت پیامبرت اقرار دارم! بر محمد و آل پاکش درود فرست، چنان درودی که هیچ کس جز خودت نتواند بشماردش...»
«... اللهم إلیک صمدت مِن ارضی...؛ خداوندا از سرزمینم خارج شدم و به تو رو کردم، شهرها را زیر پا گذاشتم به امید رحمت تو! پس بی پناهم مکن و دست خالی برم مگردان...»
نماز زیارت خوانده ام، برای فرج دعا کردم و برای همه مؤمنان. حالا نوبت حرف ها و خواهش های خودم است. چه بگویم حالا که میزبان مهربان، منتظر شنیدن است و چگونه بگویم؟ به زبان مادری ام حرف می زنم.
مولای عزیزم! آمده ام مثل همیشه برای وعده هایی که داده ای؛ اما این بار آمده ام ، نه فقط برای هزار حج و هزار عمره مقبولی که هنوز هم نه استطاعت رفتنش را دارم و نه لیاقت مقبول بودنش را.
آمده ام نه فقط برای اینکه به خوابم بیایی و مثلا بگویی فلان حاجت و فلان آرزویت را برآوردم.
حتی نیامده ام فقط برای گرفتن بهشتی که ضمانت کرده ای یا رهایی از آتشی که خودم به پا کرده ام. برای همه اینها آمده ام اما نه فقط همین. این بار آمده ام که خواهش کنم به آن وعده بزرگتر وفا کنی. غسل طهارت کرده ام و آمده ام تا کمکم کنی « دوباره متولد شوم»، پاک و سبک شوم، مثل روزی که از مادر زاده شدم.
آقای عزیز! به دادم برس، من گناه دارم. یک بار بزرگ گناه که با رضایت شما از سنگینی اش رها خواهم شد، شما که شرطی از شروط امان الهی هستی. می ترسم که با این همه زائر شکایت ما را نزد خدا ببری که « خدایا! همین قوم مرا غریب و مهجور نگه داشتند»
آری! غریبی آن نیست که نام و نسبت را نشناسند، این است که حقت را نشناسیم، حق «امام بودن» و اطاعت شدن را، حق « مطیع» داشتن را.
می خوام در غریبی این روزگار، با دیدگان باز به دیدنت بیایم که پس از تولدم در آخرت، سه بار به بازدیدم بیایی و از هول و هراس غریبی و تنهایی نجاتم دهی ... و می دانم که می آیی، آقاتر از این حرف ها هستی امام رئوف!
کمکم کن که پیش از مرگ بمیرم و خدا بیامرزدم، به خاطر گل روی شما...
«اللهم انی اسئلک یا الله الدائم فی مُلکه... خداوندا مجلل تر از آنی که جز از عدالت بترسیم یا جز امید فضل و احسانت را در دل بپروریم، منت بگذار و با ما به فضلت رفتار کن نه با عدالت... یا من یسمی بالغفور الرحیم ...»

حافظ ! وظیفه تو دعا گفتن است و بس
در بند آن مباش که نشنید یا شنید

برگرفته از نامه جامعه نشریه جامعة الزهرا(علیها سلام)

[سید]

سلام علی آل طه و یس

سلام علی آل خیر النبیین

سلام علی روضه حل فیها

امام یباهی به الملک و الدین

امام به حق شاه مطلق که آمد

حریم درش قبله گاه سلاطین

شه کاخ عرفان گل شاخ احسان

در درج امکان مه برج تمکین

علی بن موسی الرضا کز خدایش

رضا شد لقب چون رضا بودش آیین

زفضل و شرف بینی او را جهانی

اگر نبودت تیره چشم جهان بین

پی عطر روبند حوران جنت

غبار درش را به گیسوی مشکین

اگر خواهی آری به کف دامن او

برو دامن ار هر چه جز اوست بر چین

[سید]

در روايات شيعه بيست و سه ذيقعده، روز زيارتي امام رضا (ع) بيان شده، بدين معنا كه زيارت امام رضا (ع) دراين روز سفارش شده و داراي ثواب خاص است.در احاديث نقل شده است: «هر كس امام رضا (ع) را زيارت كند، ‌مانند آن است كه خداوند را در عرش زيارت كرده باشد. به زائر حرم وي ثواب هفتاد حج مقبول عطا مي‌شود. گناهان گذشته و آينده زائر آمرزيده مي‌شود. بهشت از براي او مي‌شود و در روز قيامت در كنار منبر رسول الله براي او نيز منبري قرار داده مي‌شود تا مردم از حساب فارغ شوند.»
همچنين امام رضا (ع) فرموده‌اند: «هر كس به زيارت من بيايد من در سه جا به ديدن او مي‌روم. هنگامي كه كتاب‌ها (نامه‌اعمال) به دست‌هاي راست و چپ داده مي‌شود، در وقت نهادن اعمال در ميزان در هنگام عبور از صراط.»
به راستي چه سري در زيارت ائمه معصومين (ع) نهفته است كه خداوند تا بدين جايگاه به زائر اجر و ثواب عطا مي‌كند. به عنوان نمونه كسي كه مشرف به سفر حج مي شود مكلف است به محرم شدن و به جا‌آوردن اعمال خاص حج. پس از برگزاري مراسم حج، مقبول قرار گرفتن اعمال به درگاه حضرت احديت و جلب رضايت آن حضرت ثابت شده نيست.
اما شخصي كه به زيارت علي بن‌موسي الرضا (ع) مشرف مي‌شود و فقط تنها يك شب از سفر خود را در جوار مضجع شريف آن حضرت بيتوته كند خداوند ثواب هفتاد هزار حج مقبول رابه وي تفضل مي‌كند.
بي شك در زيارت ائمه معصومين سري بزرگ و واقعيتي بلند مرتبه وجود دارد كه تا بدين حد به آن سفارش شده و براي آن اجر لحاظ شده است.
اولين نكته اساسي براي زائر معرفت داشتن به حق امام است
اولين امري كه زائر بايستي به آن توجه كند آن است كه در زيارت، تسليم امر امامت باشد و نسبت به حقوق امام معرفت داشته باشد.
امام موسي كاظم (ع) مي‌فرمايد: هر كس پسرم (علي بن موسي) را در سرزميني كه به حالت غربت از دنيا مي رود زيارت كند و تسليم امرش بوده و به حقش آگاه و عارف باشد نزد خدا مقامش همچون مقام شهدا بدر است.
دومين نكته‌اي كه اربابان خرد بايد به آن توجه كنند اين است كه در اعمال مستحب عبادي هيچ امري به اندازه زيارت سفارش شده نيست كه خداوند اجر آن را آمرزش گناهان و بهشت قرار داده است، علت ارزش گذراي زيارت بدين مرتبه آن است كه زيارت تنها يك عمل عبادي مستحب نيست، بلكه يك امر اعتقادي محسوب مي شود زيرا كسي كه به زيارت امام معصوم (ع) مي‌رود بدين معناست كه نبوت را پذيرفته و به معاد و توحيد اعتقاد پيدا كرده است.
محال است كسي به امامت علي بن‌موسي الرضا اعتقاد داشته باشد اما نبوت و معاد وتوحيد كه اصول دين هستند را نپذيرفته باشد و همان طور كه در زيارت جامعه آمده است «اركانا لتوحيده» ائمه اركان‌هاي توحيد هستند وبه وسيله‌ آنها خداوند پرستش مي‌شود.
در نتيجه زيارت ائمه معصومين يك عمل عبادي صرف نيست و يك پشتوانه عميق و جدي اعتقادي دارد همان‌طور كه در دعاي ندبه‌ مي‌خوانيم، پيامبر فرمودند: «انامدينه‌العلم و علي بابها و من ارادالحكمه فلياتها من بابها »؛ من شهر علمم و علي درب آن است و هركس خواهان حكمت است از درب آن وارد شود.
دومين دليلي كه زيارت ائمه بدين منزلت و مرتبت در دين ارزش‌گذاري شده است، توجه به نقش ائمه در دين و سعادت مردم است، همان‌طور كه در زيارت جامعه كبيره مي‌خوانيم: «اشهدانكم كلمه التقوي و باب الهدي»؛ همانا شهادت مي‌دهم شما كلمه تقوي و باب هدايت هستيد.
بدين معنا كه هر كس خواهان هدايت است به ناچار بايد از اين درب (ائمه) وارد شود. تا در صراط مستقيم باشد و به دارالسلام برسد. در زيارت نامه‌ها مي‌خوانيم كه «اني اتوجه‌الي الله بحبهم»؛ من به سوي خدا روي مي‌كنم به وسيله حب و دوست داشتن شما. زيارت ائمه نشان از دوست داشتن و ارادت مسلمانان به آن نورهاي الهي است.
زيارت؛ انسان را از سرگرداني نجات مي دهد و به دارالسلام مي رساند
ائمه معصومين نورهاي خدا در تاريكي‌ زمين هستند كه مردم به بركت و يمن حضور آنها راه دين و سعادت را پيدا مي‌كنند. «السلام عليك يا نورالله في ظلمات الارض».
امامان هدي همانند فانوس هاي روشن «منارا في‌بلده» هستند كه راه را به مسافران سرگردان نشان مي‌دهند و آنها را از هلاكت نجات مي‌دهند، به زيارت ائمه معصومين شتافتن مانند اين كار است كه انسان به‌سوي نور و چراغ هدايت و راه رسيدن به خدا حركت كند بدين علت از اجر وثواب بالايي برخوردار است.
سومين دليل كه زيارت، عمل بسيار مهم و سفارش شده اي است به خاصيت دنيا باز مي‌گردد. امام علي (ع) مي‌فرمايد: «خاصيت دنيا اين است كه انسان را سرگرم بازي مي‌كند و براي آن چه پس از آن است فراموشي مي‌آورد.»
زيارت ائمه معصومين كمك مي‌كند كه نه تنها انسان به ياد آخرت باشد بلكه براي آن جهان نيز ذخيره‌اي ارزشمند فراهم كند و قلب انسان را متوجه امور معنوي و اعتقادي مي‌كند.
زيارت يكي از راه هاي ابراز ارادت و علاقه به اهل بيت است
امام علي (ع) مي‌فرمايد:‌«كجايند عقل‌هاي روشني خواه از چراغ‌ هدايت»، منظور اين احاديث لزوم توجه و رجوع كردن شيعيان به ائمه معصومين را نشان مي‌دهد تا از ايشان به وسع خود بهره گيرند.
زيارت اهل بيت سبب مي شود انسان از اشتغال به دنيا بكاهد و به امور معنوي متوجه شود
در آخر بايد گفت زيارت امام معصوم عبادتي بزرگ است كه در بطن خويش رابطه‌اي مستقيم و تنگاتنگ با توحيد و نبوت و معاد دارد و به انسان كه ناچارا درگير دنياي مادي و لذات است فرصت مي دهد تا با ركن‌هاي ايمان وچراغ‌هدايت ارتباط برقرار كند و موجبات سعادتمندي خويش را فراهم كند.