رياست طلبی – 616 روز پیش

[سید]

» 1 ـ رياست طلبی در آينه كلام وحی

خدای تعالی می فرمايد :
تِلْكَ الدّارُ الاخِرَة نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُريدُونَ فِی الارْضِ عُلُوّا وَلا فَسادا وَالْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِين
اين سرای آخرت را برای كسانی قرار می دهيم كه در روی زمين اراده برتری جويی (سركشی) و فساد ندارد و عاقبت (نيك) از آن متقين است .

قصص 83

كه به بيان بعضی از علماء ، آيه به صراحت ما را از دنيا پرستی و رياست طلبی بر حذر می دارد .


» 2 ـ رياست طلبی در كلام معصومين (عليهم السلام)

َبطور كلی هر آنچه از دنيا و مظاهر آن كه انسان به آن ، به عنوان هدف بنگرد ، در روايات اهل بيت عليهم السلام نكوهش شده است .

حضرت امير المؤمنين علی (عليه السلام) می فرمايند :
مَا ذِئْبَانِ ضَارِيَانِ فِي غَنَمٍ قَدْ غَابَ عَنْهَا رِعَاؤُهَا بِأَضَرَّ فِي دِينِ الْمُسْلِمِ مِنْ حُبِّ الرِّئَاسَه .
ضرری كه از ناحيه رياست طلبی متوجه دين انسان می شود از ضرری كه دو گرگ درنده به گلّه گوسفند بدون چوپان می زنند بيشتر است .

بحار الانوار ج70 ص154

و حضرت امام صادق (عليه السلام) به نقل از پيامبر اكرم (صلی الله عليه و آله و سلم ) می فرمايند :
أَوَّلُ مَا عُصِيَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَی بِسِتِّ خِصَالٍ حُبِّ الدُّنْيَا وَحُبِّ الرِّئَاسَةِ وَحُبِّ الطَّعَامِ وَحُبِّ النِّسَاءِ وَحُبِّ النَّوْمِ وَحُبِّ الرَّاحَةِ
اولين چيزهايی كه خداوند ، به وسيله آن معصيت شد ؛ شش خصلت است : 1 ـ دنيا دوستی 2 ـ رياست طلبی 3 ـ دوستی غذا 4 ـ حب زن 5 ـ خواب دوستی 6 ـ راحت طلبی

بحار الانوار ج70 ص153

و باز می فرمايند :
مَلْعُونٌ مَنْ تَرَأَّسَ مَلْعُونٌ مَنْ هَمَّ بِهَا مَلْعُونٌ كُلُّ مَنْ حَدَّثَ بِهَا نَفْسَهُ
ملعون است كسی كه رياست طلبی كند و كسی كه به رياست همّت گمارد و كسی كه در فكر آن باشد .

بحار الانوار ج70 ص151

عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله عليه وآله فِي خَبَرِ الْمِعْرَاجِ قَال : قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَی يَا أَحْمَدُ لَوْ صَلَّی الْعَبْدُ صَلَاةَ أَهْلِ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَيَصُومُ صِيَامَ أَهْلِ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَيَطْوِي عَنِ الطَّعَامِ مِثْلَ الْمَلَائِكَةِ وَلَبِسَ لِبَاسَ الْعَابِدِينَ ثُمَّ أَرَی فِي قَلْبِهِ مِنْ حُبِّ الدُّنْيَا ذَرَّةً أَوْ سُمْعَتِهَا أَوْ رِئَاسَتِهَا أَوْ صِيتِهَا أَوْ زِينَتِهَا لَا يُجَاوِرُنِي فِي دَارِي وَلَأَنْزِعَنَّ مِنْ قَلْبِهِ مَحَبَّتِي وَلَأُظْلِمَنَّ قَلْبَهُ حَتَّی يَنْسَانِي وَلَا أُذِيقُهُ حَلَاوَةَ مَحَبَّتِي .
در حديث معراج آمده است : كه اگر بنده نماز و روزه اهل آسمان ها و زمين را بجای آورد و هم چون ملائكه از طعام روی گرداند ، و به كمترين حد لباس قناعت كند ، ولی در دلش ذره ای از محبت دنيا و يا نام آوری و رياست آن و مشـهور شدن ، و يا زينتهای آن باشد ، در سرای من همسايه من نخواهد بود ، و محبت خود را از قلب او بر گيرم و قلبش را تاريك گردانم ، بگونه ای كه مرا فراموش گرداند و حلاوت معرفتم را به او نچشانم .

مستدرك ج12 ص36

[سید]

» 3 ـ انواع رياست

رياست انواع مختلفی دارد :

1 ـ رياست سفارش شده و پسنديده

2 ـ رياست نكوهيده و ناپسند

اما رياست ممدوح و پسنديده : رياستی است كه خداوند ، برای هدايت و ارشاد خلق و ياری رساندن و دفع ظلم از آنها به خواص بندگانش (انبياء و اوصياء) عنايت می كند و با توجه به اينكه اين گروه از انسانها معصومند و از ناحيه خداوند متعال مويد به تأ ييدات ملكوتی هستند نسبت به خطا و اشتباه از مصونيت خاصی برخوردار هستند ؛ لذا آنها رياست را جز برای رضای خدا نمی خواهند و فقط و فقط هدف آنها رضای معبود و انجام رسالت الهی است ، همانگونه كه حضرت يوسف (عليه السلام) به عزيز مصر فرمود :
اجْعَلْنِي عَلی خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ .
ای پادشـاه مصر : مرا به خزانه داری مملكت منصوب كن كه من در حفظ داراييها و و مصارف آن دانا و بصيرم .

يوسف 55

و أما رياست ساير مردم ، ممكن است حق باشـد و ممكن است باطل باشـد كه اين خود بستگی به نيت و انگيزه آنها از تصدی رياست و همچنين ميزان توانايی آنها دارد ؛ لذا ما می بينيم در روايات معصومين عليهم السلام از تصدی خيلی از مناصب ـ به خاطر وجود احتمال لغزش و ... ـ نهی شده است .

بنا بر اين اگر كسی برای رضای خدا و به دستور امام معصوم عليه السلام بر منصبی تكيه زند و در خود هم توانايی ايفای آن مسئوليت را ببيند اين رياست رياست ممدوح است و مورد رضای پروردگار عالميان است .

و چنانچه بر عكس اين باشـد يعنی شـخص به قصد غلبه بر مردم و كسب مال حرام و زياده خواهی و يا حتی عدم شايستگی و ... اقدام به تصدی رياست و منصبی نمايد ، نكوهيده و مذموم است و بدترين نوع رياست اين است كه شخص نسبت به دست آوردن منصبی كه اصلا شايسته او نيست و از طرف خداوند در انحصار عده ای قرار گرفته است (مثل امامت) اقدام نمايد و در مقابل امام معصوم عليه السلام قد علم نمايد كه در حد شرك است .

[سید]

4 ـ منشأ رياست طلبی

معمولا منشـأ تمام خوی و خصلتهای زشـت ، غفلت از بُعد معنوی انسان و تمايل و اشـتغال او به دنيا و مظاهر آن است . خداوند در راه رسيدن به كمال يك راه بيشتر در فرا روی انسان نگذاشته است و آن هم عبارت است از مسير عبوديت و بندگی و انجام وظيفه الهی ؛ چنانچه انسان به هر علتی از اين صراط مستقيمی كه برای رشـد و تعالی بشر در نظر گرفته شده است ، منحرف شود در حقيقت در گرداب فسادی گرفتار آمده است كه اگر خدای نكرده در صدد معالجه آن بر نيايد ، به هلاكت ابدی او خواهد انجاميد .

مثلا اگر انسان فراموش كند كه :

1 ـ مخلوق و بنده خداوند عالميان است ؛

2 ـ تنها حاكم و رئيس عالم هستی ، ذات اقدس ربوبی است ؛

3 ـ او به هر كس بخواهد صلاح ببيند رياست و حكومت عطا می كند و از هر كس هم بخواهد رياست و حكومت را می ستاند .
قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلی كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ
ای پيامبر بگو : خدايا ای پادشاه ملك هستی تو به هر كه خواهی ملك و سلطنت بخشی و از هركه خواهی ملك و سلطنت بازگيری و هر كه را خواهی عزت بخشی و هر كه را خواهی خوار گردانی هر خير و نيكويی به دست توست و تنها تو بر هر چيز توانايی .

آل عمران 26

و می توان از حب دنيا ، به عنوان سرچشمه تمام بديها ياد نمود ؛ چرا كه اگر انسان به دنيا ، گرايش ‍ تام و تمام پيدا نمود ، اين خود باعث دوری از خداوند و آخرت می شود ؛ چرا كه حضرت امير المؤمنين علی عليه السلام می فرمايد :
كَمَا أَنَّ الشَّمْسَ وَاللَّيْلَ لَا يَجْتَمِعَانِ كَذَلِكَ حُبُّ اللَّهِ وَحُبُّ الدُّنْيَا لَا يَجْتَمِعَانِ .
همانگونه كه خورشيد و شب با هم در يك زمان و يك جا جمع نمی شوند ، محبت خداوند و محبت دنيا هم در يك زمان و يك جا جمع نمی شود .

غررالحكم ص141

وَ قَالَ علی (عليه السلام) : حُبُّ الدُّنْيَا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَةٍ
محبت و دوستی دنيا سرچشمه همه بديهاست .

غررالحكم ص142

از همينجا هم می توان فهميد سِرّ نكوهش دنيا در نگاه و منظر اهل بيت (عليهم السلام) چيست .
عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام أَنَّهُ قَالَ أَعْظَمُ الْخَطَايَا حُبُّ الدُّنْيَا
علی عليه السلام می فرمايد : محبت دنيا ، بزرگترين گناه است .

مستدرك ج12 ص40

وَقَالَ عليه السلام إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَأَخْرِجُوا مِنْ قُلُوبِكُمْ حُبَّ الدُّنْيَا
و باز حضرت می فرمايند : اگر مدعی محبت خداوند هستيد ، محبت دنيا را از دلهايتان بيرون كنيد .

مستدرك الوسائل ج12 ص41

[سید]

» 5 ـ سرانجام رياست طلبی ، هلاكت است

امام صادق عليه السّلام می فرمايند :
مَنْ طَلَبَ الرِّئَاسَةَ هَلَكَ
كسی به دنبال رياست طلبی باشد هلاك می شود .

بحار الانوار ج10 ص246

در جای ديگر می فرمايند :
إِيَّاكُمْ وَهَؤُلَاءِ الرُّؤَسَاءَ الَّذِينَ يَتَرَأَّسُونَ فَوَ اللَّهِ مَا خَفَقَتِ النِّعَالُ خَلْفَ رَجُلٍ إِلَّا هَلَكَ وَأَهْلَكَ
از اين رؤسائی كه رياست طلبند ، بپرهيزيد ؛ به خدا قسم هر كس ديگران پشت سرش ‍ حركت كردند ، هلاك شد و ديگران را هلاك كرد .

بحار الانوار ج70 ص150

هر چه انسان از ملك و ملكوت و كمالات نفسانی دور شود و متقابلا هر چه به دنيا و مظاهر دنيوی ، نزديكتر شود ، بيشتر تمايل به سلطنت و رياست پيدا می كند و در نتيجه اشتياقش روز افزون و آتش عشـقش افروخته تر می گردد. مثلا شخص رياست طلب ، اگر منصب و مقامی را در زير پرچم اقتدار درآورد ، متوجه مقام ديگری می گردد و برای به دست آوردن مقصد خود حاضر است با تمام نواميس الهيّه و شرايع حقّه مخالفت و دشمنی كند ، و برای رسيدن به يك رياست جزئی ، حاضر است فوج فوج انبياء و اولياء و صلحاء و علماء باللّه را قتل و غارت كند و حتی اگر تمام كره زمين را در تحت سلطنت درآورد باز ميل رياست طلبی او ارضاء نمی شود و در صدد پرواز و به تصرف در آوردن كرات ديگر بر می آيد و در مسير ارضاء اين ميل و غريزه از هيچ اقدامی فرو گذار نمی كند چرا كه حُبُّ الشَّیءِ يَعْمی وَيَصِمُّ عشق به هر چيز انسان را كر و كور می كند تا جايی كه چه بسا خود و ديگران را به هلاكت می اندازد . نمونه آن در جهان غرب كنونی به وضوح به چشم می خورد كه ما می بينيم سياستمداران كاخ سفيد برای سيطره بر اين كره خاكی و پيش بردن اهداف خويش از هيچ اقدامی كوتاهی نمی كنند .

[سید]

» نمونه ای از تاريخ
نمونه بزرگ آن ـ كه تاريخ با همه عظمتش آن را از ياد نخواهد برد ـ ماجرای كربلای امام حسين (عليه السلام) در سال 61 هجری است . اگر ما به اكثر جنايات جانكاهی كه از آن حيوانهای خبيث انسان نما سر زد نگاه واقع بينانه و مو شكافانه داسته باشيم به راحتی در می يابيم كه كار آنها ريشه در دنيا طلبی و رياست طلبی داشته است .
فرمانده سپاه شـوم كوفه ، عمر بن سعد است كه به گواه و شهادت اكثر مورخين ـ او كه شـخصی مسلمان و نماز خوان بود ـ از ابتدا حاضر به قبول اين جنايت هولناك نبود عبيد الله بن زياد (لعنة الله عليه) به او در قبال اين امر خطير ، وعده حكومت ری را داد ؛ اينجا بود كه شيطان ـ به كمك غريزه رياست طلبی كه در وجود او بود ـ دست به كار شد و فعاليت گسترده ای را در راستای گمراه نمودن ابن سعد آغاز نمود ؛ ابن سعد برای فكر كردن از عبيد الله مدت خواست تا بالاخره پس از فكر كردنهای بسيار به اين نتيجه رسيد كه :
از طرفی كشتن فرزند جگر گوشه پيغمبر و امام مسلمين گناه بسيار عظيمی است كه حتما انسان را به هلاكت ابدی می اندازد
و البته از طرفی هم اين ملعون خبيث وعده حكومت ری را در قبال قتل حسين به من داده است .
اينجا شـيطان وارد معركه شـد و اركان ايمان او را متزلزل نمود :
مكافاتی كه در قبال قتل فرزند پيغمبر بناست گريبانگير من شود مربوط به آخرت و نسيه است اما حكومت ری نقد است و در همين دنيا به زودی به آن خواهم رسيد ؛ در نتيجه ، با رفتن به كربلا و انجام اين مأموريت عظيم خطرناك ، حكومت ری (نقد) را به دست آورده و سپس به درگاه خداوند متعال كه غفار است توبه نموده و بهشت (نسيه) را هم به دست خواهم آورد و غافل از اينكه هر كس در كربلا باشد و امامش را ياری ندهد و فقط نظاره گر باشد ، جهنمی خواهد بود ؛ اما كسی كه با امامش بجنگد ، سرنوشتش معلوم است . به كربلا رفت و برای هميشـه خيانت بزرگی را به بشريت نمود ، و عالمی را از فيض وجودی آن گوهر پاك نبوی برای هميشه تاريخ محروم نمود و به آرزويش كه رياست بر شهر ری بود ، هم نرسيد .
خدايا لحظه لحظه بر عذاب او و ياران ملعونش بيفزا و سلام خالصانه ما را به حضرت سيد الشهدا و ياران با وفايش واصل فرما . آمين