با امام صادق(ع) در سايه قرآن ( اهل بيت ترجمان قرآن) – 459 روز پیش

[ملیکه]

مرحوم شیخ کلینى در اصول کافى بخشى را به مسائل حجت و دلیل‏شیعیان اختصاص داده و در یکى از اخبار آن بخش چنین نقل کرده:
منصوربن حازم گوید: به امام صادق(ع) عرض کردم: خداوند بالاتراز آن است که به وسیله مخلوقاتش شناخته شود بلکه این‏مخلوقاتند که به وسیله خدا شناخته مى‏گردند.
امام صادق(ع) فرمود: راست گفتى
گفتم: کسى که دانست‏براى او پروردگارى است، پس سزاوار است که‏بداند براى آن پروردگار رضا و سخطى است که جز از راه وحى ورسول شناخته نمى‏گردند، پس اگر به کسى وحى نشد سزاوار است که‏دست‏به دامان رسولان خدا شود، پس اگر آنها را ملاقات کرد، خواهددید که آنها حجت هستند و پیروى از ایشان واجب.
آنگاه به امام صادق(ع) مى‏گوید که از مردم در مورد حجت‏بعد ازرسول خدا(ص) پرسیدم. آنها گفتند: قرآن، ولى من به آنها تذکردادم که قرآن بدون سرپرست و قیم کفایت نمى‏کند، چرا که گروههاى‏مختلف از جمله مرجئه، قدریه و حتى زنادقه که به قرآن ایمان هم‏ندارند براى سخن خویش به قرآن استدلال مى‏کنند و روى همین جهات‏است که گفتم قرآن نیاز به سرپرستى دارد که هرچه در مورد آن‏بفرماید حق باشد و در این میان کسانى چون ابن مسعود و عمر وحذیفه به عنوان سرپرست معرفى شدند اما من سوال کردم که آیاتمام قرآن را مى‏دانستند؟ در جواب گفتند:
خیر، تنها على بود که آگاه به تمام قرآن بود. من گفتم: پس‏شهادت مى‏دهم که على(ع) قیم و سرپرست قرآن است و پیروى از اوواجب و پس از رسول خدا(ص) حجت‏بر مردم است و آنچه در موردقرآن ابراز عقیده کند حق است.
امام صادق(ع) پس از شنیدن سخنان او و استدلال زیبا و محکم وى‏او را با گفتن «رحمک الله‏» ستود و دعایش کرد. (۱)
سخنان جناب‏منصور را ضمیمه کنید به فرمایش حضرت امیرالمومنین که‏مى‏فرماید:(ع) «این قرآن جز خطوطى که میان دو جلد نگاشته شده،چیزى نیست، به زبان سخن نمى‏گوید، ناچار باید ترجمانى داشته‏باشد» (۲)
در همین زمینه یکى از اصحاب امام صادق(ع) مى‏گوید:
شنیدم که امام صادق(ع) مى‏فرمود: «نحن ولاه امر الله و خزنه‏علم الله و عیبه وحى الله.» (ما ولى امر «امامت و خلافت‏»خدا و گنجینه علم خدا و صندوق وحى خدائیم) (۳)
پدر گرامى آن‏حضرت، امام باقر نیز (ع)مى‏فرماید: نحن تراجمه وحى الله‏» (مامترجمان وحى خدائیم.) (۴)

[ملیکه]

چرا دعاهاى ما مستجاب نمى‏شود؟

خداوند مى‏فرماید: اى رسول ما هنگامى که بندگانم از تو در باره‏من سوال کنند بگو که من نزدیکم. دعاى دعا کننده را آن هنگام‏که مرا مى‏خواند اجابت مى‏کنم. پس آنها باید دعوت مرا بپذیرند وبه من ایمان بیاورند تا به سعادت راه یابند. (۲۸)
مردى نزدامام صادق(ع) آمد و همین آیه را مطرح نمود و گفت: من خدا رامى‏خوانم ولى دعایم به اجابت نمى‏رسد. چرا؟
امام فرمود: زیرا شما به عهد و پیمان خدا وفا دار نیستید،خداوند مى‏فرماید:
به عهد من وفا کنید تا به عهد شما وفا کنم.
«اوفوا بعهدى اوف بعهدکم.» (۲۹) آنگاه چنین ادامه دادند:
به‏خدا سوگند اگر شما به پیمان تان با خدا وفا دار باشید (وفرامین او را اطاعت و نواهى او را ترک گوئید) خدا به پیمان‏خود با شما وفا مى‏کند (و دعاهایتان را مستجاب و بهشت رانصیبتان مى‏گرداند.) (۳۰)

[ملیکه]

کمترین اهانت‏به پدر و مادر، ممنوع!

خداوند مى‏فرماید: پروردگارت فرمان داده جز او راپرستش مکنید و به پدر و مادر احسان و نیکى نمائید، هرگاه یکى‏از آنها، یا هردو ایشان، نزد تو به سن پیرى برسند، به آنها«اف‏» مگو. (کلمه اهانت‏آمیز به زبان نیاور) «فلا تقل‏لهمااف‏»
و بر سر آنها فریاد مزن و گفتار کریمانه (لطیف وسنجیده) نثارشان گردان. امام صادق(ع) مى‏فرماید:

اگر چیزى کمتراز «اف‏» وجود داشت، خدا از آن نهى مى‏کرد و این (کلمه اف) حداقل مخالفت و بى احترامى نسبت‏به پدر و مادر مى‏باشد... (۳۱)

[ملیکه]

بهره هرکس از قرآن، به اندازه خویش

امام صادق(ع) مى‏فرماید:
معارف قرآن ۴ دسته‏اند:
عبارت، اشارت، لطائف و حقائق.
آرى، قرآن ظاهرى دارد و باطنى.
دسترسى به ظاهر قرآن براى کسانى که با لغت عرب آشنایى دارندمیسور است.
اما از این مرحله که بگذریم یعنى اشارات و لطائف وحقائق قرآن در شعاع فکرى هرکسى نمى‏باشد و تنها عده‏اى مخصوص ازآنها بهره مى‏برند.

[ملیکه]

هشدار به مدعیان دانش قرآن

امام صادق(ع) مى‏فرماید:
بدانید! خداى رحمتتان کناد!
هرگاه کسى از کتاب خدا، ناسخ ومنسوخ، خاص و عام، محکم و متشابه، اسباب نزول،... آشکار وعمیق، ظاهر و باطن، ابتدا و انتها،... قطع و وصل،... و سیاق‏کلام و... نداند آگاه به قرآن و اهل آن نیست
و اگر کسى چنین‏ادعایى (بدون دلیل) کرد، دروغگو و اهل افترا و تهمت‏بر خدا ورسولش مى‏باشد و جایگاه وى جهنم خواهد بود و بد سرانجامى‏است. (۳۲)

[ملیکه]

منابع:
1 اصول کافى، ج ۱، ص ۱۶۸، حدیث
۲ دارالکتب الاسلامیه تهران.
۲ نهج البلاغه خطبه ۱۲۵.
۳ اصول کافى، ج ۱، ص ۱۹۲، حدیث ۱.
۴ همان، حدیث‏۳.
۵ نحل، آیه‏۸۹.
۶ تفسیر نور الثقلین، ج‏۳، ص ۷۴۰.
۷ همان، ج‏۳، ص ۷۵.
۸ بصائرالدرجات، ص‏۲۱۶.
۹ اصول کافى، ج ۱، ص‏۲۲۹.
۱۰ نساء، ۷۱ تا۷۳.
۱۱ همان، آیه‏۱۳۶.
۱۲ یونس، آیات‏۶۳ و ۶۴.
۱۳ بقره، آیه ۵۵.
۱۴ همان، آیه‏۱۴۳.
۱۵ مجادله، آیه ۲۲. تفسیر قمى، ج ۱، ص ۳۰، چاپ نجف.
۱۶ جاثیه، آیه ۲۴.
۱۷ بقره، آیه‏۶.
۱۸ همان، آیه‏۸۹.
۱۹ آل عمران، آیه‏۱۱۹.
۲۰ عنکبوت، آیه ۲۵.
۲۱ آل عمران، آیه‏۹۷.
۲۲ نمل، آیه ۴۰ و تفسیر قمى، ج ۱، ص ۳۲، چاپ نجف.
۲۳ بقره، آیه ۱۳۸.
۲۴ تفسیر قمى، ج ۱، ص ۶۲.
۲۵ زخرف، آیه ۵۵.
۲۶ نساء، آیه ۸۰.
۲۷ فتح، آیه ۱۰ و توحید صدوق، ص ۱۶۸.
۲۸ بقره، آیه‏۱۸۶.
۲۹ همان، آیه ۴۰.
۳۰ تفسیر قمى، ج ۱، ص‏۴۶.
۳۱ جامع السعادات، ج ۲، ص ۲۵۸.
۳۲ همان، ج‏۹۳، ص ۲ و۳.

سید علیرضا جعفرى